ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٣١ - عشق به خورشيد
گذشته ام و اين كم چيزى نيست.
شيخ حسين: (با حرارت و اثبات گرانه) عشق و محبت خودش مايه است. اكسير اعظم است، كبريت احمراست. با عشق مى شود يك دنيا را ساخت ... (با حسرت) يا .... خراب كرد.
ميرزا: تو اگر جاى من باشى و دخترت از همكاران حجره و بازار خواستگارهاى متعدد داشته باشد، حاضرى دخترت را به آدم يك لاقبايى بدهى كه از همه دنيا فقط عشق دارد، نه كار و كاسبى درست و نه كس و كار و خانوداه حسابى ...
شيخ حسين: چرا اينقدر مرا تحقير مى كنى ميرزا؟ من در شيراز براى خودم خانه و زندگى دارم، اهل و عيال دارم ....
ميرزا: (چشمهايش گرد مى شود) عيال؟!
شيخ حسين: مقصودم زن نيست. خانمان است. فاميل و بستگان است والده و برادران و خواهران است. مقصودم اين است كه بى كس و كار نيستم. تا حدود ٥ سال پيش كه پدرم، رحمه الله عليه، دارفانى را وداع گفت براى من مستمرى مى آمد. وضع بدى نداشتم حتى در حجره زندگى نمى كردم براى خودم اتاقى داشتم و دم ودستگاهى كه ميزبان بقيه هم مى شدم. وسايل زندگى و رفاه داشتم كه همه را به اضطرار فروختم.
ميرزا: خدا بيامرزدش. چكاره بود پدر شما؟
شيخ حسين: كشاورز بود. حالا ما هم در آنجا زمين داريم. ملك داريم. اينجا دچار غربتيم، برگرديم ولايت دست خالى نيستيم.
ميرزا: برگردى ولايت؟ يعنى دختر زبان بسته ما را گرفتار ديار غربت كنى؟
شيخ حسين: اولا زبان بسته يعنى چه؟ چرا زبانم لال مثل حيوان از صيبه سخن مى گوئيد؟ ثانيا دختر شما آنجا محبت و صفا مى بيند. والده ما جاى مادر مرحومشان را مى گيرد. دورش شلوغ مى شود. احساس غربت نمى كند. شما هم اينجا تنها نمى مانيد. قدمتان روى چشم ماست ...
ميرزا: عجب! عشقش را شما بكنى، دربدرى اش را ما بكشيم!
شيخ حسين: اين چه لحن سخن گفتن است. شان من شنيدن اين همه توهين نيست. (با حرمان وحسرت) به خداوندى خدا اگر كه نبود اين عشق، كلامى از اينهمه اهانت قابل تحمل نبود.
حال
ميرزا: ديدى كه من به گردن تو حق دارم؟
شيخ حسين: عليرغم اينهمه توهين، باز هم به گردن من حق دارى؟
ميرزا: دقيقا به خاطر آن توهين هاست كه به گردن تو حق دارم.
شيخ حسين: به حق چيزهاى نشنيده!
ميرزا: اگر توهين هاى من نبود، حلم و صبورى تو رخ مى نمود؟
شيخ حسين: اين چه حقى است براى تو ايجاد مى كند؟
ميرزا: همان حقى كه تمام زشترويان عالم بر گردن زيبارويان دارند. اگر زشتى زشترويان نباشد، زيبايى پرى رخان چگونه معلوم ميشود؟
شيخ حسين: (ميخندد) اين حرف از خودت نيست. سفسطه اى است كه كسى به تو ياد داده است (باز ميخندد) اما سفسطه شيرينى است (باخود تامل ميكند) حق بدى بر خوبى؟ زشتى بر زيبايى؟ (رو ميكند به ميرزا، كشف كرده و در عين حال با استهزاء) لابد جاهلان بر عالمان چنين حقى دارند؟ نه؟
ميرزا: (بى اعتنا) من در پى اثبات ماجرا نيستم. اين حرفها را خيلى هم بلد نيستم. من فقط مى گويم كه از خر شيطان بيا پائين و آنچه را كه پيش از اين مى خواستى باز هم بخواه.
شيخ حسين: چگونه ممكن است تو از آن مواضع سفت و سخت تا بدين پايه عدول كرده باشى؟ چه معجزه اى رخ داده است؟
ميرزا: (خشمگين و عصبى) همين را بپرس شيخ! چرا از يك سوال كناره مى گيرى؟ چرا يك كلام نمى پرسى كه چه چيز مرا به دنبال تو كشانده است؟ منى كه به خاطر فقر مالى ات، بيمارى ات، بى كس و كارى ات تا بدان حد، كه امتناع مى كردم از وصلت دخترم با تو، چرا اكنون خودم به دنبال تو آمده ام؟ چرا از نيمه شب ديشب