ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦٦ - ولايت تكوينى على (ع) در قرآن
ولايت تكوينى و تشريعى
محمد عدنانى
اشاره:
اين صفحه اختصاص به ارائه مطالبى دارد كه از سوى خوانندگان عزيز موعود ارسال شده است. هرچند حجم بالاى اين مطالب و مختصر بودن مجال ما، امكان درج كامل اين آثار را از ما سلب نموده است، اما ضمن تقدير از دوستان بزرگوارى كه مجله را مورد لطف قرار مىدهند، بنا بر وعده اى كه نموديم، بخشهايى از مطالب اين عزبزان را به جمله موعوديان، تقديم مى كنيم. از همين رو توجه شما را به مقاله ارسال شده توسط جناب آقاى محمد عدنانى جلب مىكنيم.
امام على (ع) و ولايت تكوينى
بحث از ولايت اميرالمؤمنين و فرزندان معصوم ايشان از جمله مباحثى است كه همواره مورد توجه متكلمين بوده است.
در اين نوشتار سعى شده است كه با توجه به دو درياى جوشان معرفت يعنى قرآن و نهجالبلاغه ولايت تكوينى اميرالمؤمنين، على (ع) و ساير ائمه (ع) اثبات شود زيرا با اثبات ولايت تكوينى ذوات مقدس افضليت و برترى آنان براى رهبرى و سرپرستى جامعه آشكارتر مىشود.
١. معناى لغوى و اصطلاحى ولى و ولايت
ولى از ريشه «وَلى» است. ولى به معناى واقع شدن چيزى پشت سر چيز ديگر مىآيد به گونهاى كه بيگانه بين آن دو واسطه و فاصله نباشد. و نوعى رابطه نيز بين آن دو برقرار باشد. و اين رابطه بر دو قسم است:
گاهى رابطهاى دو سويه است كه يك چيز با ديگرى همان رابطه را دارد كه ديگرى با او دارد همانند رابطه اخوت كه اگر زيد برادر بكر است بكر نيز برادر زيد است.
و گاهى اين رابطه يك طرفه است. و رابطهاى كه يك طرفه با ديگرى دارد غير از رابطهاى است كه طرف مقابل با او دارد. به اين رابطه كه تأثير و تأثر در آن يك جانبه است، رابطه سرپرستى و رهبرى مىگويند. و «وَلايت»
(به فتح واو) به همين معنا مىآيد. وِلايت به (كسر واو) كه به معناى رابطه دوستى و محبت است و نوع اول رابطه را شامل مىشود.[١]
ولايت به معناى رهبرى و سرپرستى مخصوص خداوند است و خداوند اين قسم را براى پيامبران و ائمه و جانشينان آنها جعل كرده است.[٢]
حال اگر اين تأثيرگذارى در ناحيه تشريع و قانونگذارى و حكومت كردن بر مردم باشد آن را «ولايت تشريعى» مىناميم و اگر تأثيرگذارى در عالم خَلق باشد، به آن «ولايت تكوينى» مىگوييم. بنابراين مقصود از ولايت تكوينى در بحث ما،
مقام معنوى انبيا و امامان معصوم (ع) و بندگان شايسته خدا است كه در سايه آن با اذن پروردگار عالم مىتوانند در عالم هستى و دلهاى مردم تصرفى داشته باشد.[٣]
ولايت تكوينى على (ع) در قرآن
قرآن كريم با بيان تصرفات و معجزات انبيا و اولياى الهى ولايت تكوينى را مورد پذيرش قرار داده است. نكتهاى كه در اين باره قابل توجه است، اين است كه اين تصرفات همگى در طول اراده خداوند و منوط به اذن پروردگار مىباشند.
اما آيهاى در قرآن وجود دارد كه با عنايت به آن مىتوان ولايت تكوينى على (ع) را اثبات نمود. در سوره