در خدمت ابوعبدالله [امام صادق‌] كه بر او درود باد، مشغول طواف بودم. در همين هنگام امام نگاهى به من كرد و فرمود: چرا اينگونه اندوهگينى و چرا رنگت تغيير كرده است؟ گفتم: فدايت شوم! بنى عباس و حكومتشان را مى بينم و اين مال و سلطنت و قدرتى كه در دست آنهاست. اگر هم در دست شما بود، ما هم با شما در آن سهيم بوديم. امام (ع) فرمود: اى مفضل! بدان، اگر قدرت در دست ما بود شب ها به تدبير امور و روزها به تلاش و كوشش مى پرداختيم، جامه اى خشن بر تن داشتيم و غذاى بى خورشت مى خوريم، درست مانند شيوه امير مؤمنان، كه بر او درود باد؛ زيرا اگر جز اين عمل شود پاداش آن دوزخ خواهد بود.[١]

١- ٢ كارگزاران عادل‌

يكى از موانع اساسى كه در برقرارى عدالت در جامعه همواره فرا روى مصلحان اجتماعى قرار داشته، نبود مجريان و كارگزاران عادل است. وجود اين مانع بسيارى از حركت هاى عدالت خواهانه را با شكست مواجه و بسيارى از حكومت هايى را در پى گسترش عدالت در جامعه بوده اند ناكام ساخته است.

يكى از تفاوت هاى اساسى حكومت امام مهدى (ع) با ديگر حكومت هايى كه در طول تاريخ داعيه برقرارى عدالت داشته اند اين است كه پيش از اقدام براى تشكيل حكومت به تعداد مورد نياز افراد زبده و برگزيده اى كه در نهايت تقوا و پرهيزكارى هستند تربيت نموده و با برقرارى حكومت جهانى خود، آنها را به سراسر جهان گسيل مى دارد.

در مورد ويژگى ياران قائم (ع) در رواياتى از امام صادق (ع) چنين مى خوانيم:

... نشان سجده بر پيشانى آنها نقش بسته است. آنها شيران روز و زاهدان شب اند. دل هايشان مانند پاره هاى آهن [محكم و استوار] است و هر كدام از آنها توان چهل مرد را دارا هستند.[٢]

امام على (ع) نيز درباره ويژگى ياران آن حضرت مى فرمايد:

خداوند تعالى مردمى را براى [يارى‌] او گرد مى آورد، همچنانكه پاره هاى ابر گرد آمده و به هم مى پيوندند. خداوند دل هاى آنان را به هم نزديك مى كند. آنها از هيچ كس ترسان نمى شوند و از اينكه كسى بدانها بپيوندد شادمان نمى گردند. تعداد آنها همان تعداد اصحاب بدر است. هيچ كس از پيشينيان از آنها سبقت نمى گيرد و هيچكس از آيندگان به آنها نمى رسد.[٣]

آرى، امام مهدى (ع) چنين مردمى را براى اداره حكومت خود برمى گزيند و هر يك از آنها را بر منطقه اى حاكم مى سازد. چنانكه امام صادق (ع) مى فرمايد:

حضرت مهدى يارانش را در همه شهرها پراكنده مى سازد و به آنها دستور مى دهد كه عدل و احسان را شيوه خود سازند و آنها را فرمانروايان كشورهاى جهان گرداند و به آنها فرمان مى دهد كه شهرها را آباد سازند.[٤]

١- ٣ قوانين عادلانه‌

وجود قوانين عادلانه يكى از شرايط اساسى تحقق عدالت اجتماعى است و بدون وجود آن، حكمرانان عادل به تنهايى نخواهند توانست چنانكه بايد و شايد عدالت را در جامعه حكمفرما سازند. بدون ترديد كتاب الهى و سنت رسول خدا (ص) بيان كننده عادلانه ترين قوانين هستند و در صورت حاكم شدن بى كم و كاست آنها جامعه طعم عدالت را خواهد چشيد. چنانكه امام على (ع) در برخى از بيانات خود قرآن را آينه تمام عدالت معرفى كرده است. از جمله مى فرمايد:

قرآن، معدن ايمان و چشمه سار آن؛ چشمه هاى علم و درياهاى آن، باغ هاى عدل و آبگيرهاى آن است.[٥]

و در جاى ديگر در وصف قرآن مى فرمايد:

آن فضل است و هزل نيست، آن گويا به طريقه عدل و امر كننده به فضل است.[٦]

از اين رو يكى اقدامات مهمى كه امام مهدى (ع) براى تحقق عدالت اجتماعى انجام مى دهند احياى احكام كتاب و سنت رسول خداست، كه در طول زمان به فراموشى سپرده شده و جز پوسته اى از آنها باقى نمانده است.

پيامبر گرامى اسلام (ص) در اين زمينه مى فرمايد:

دوازدهمين فرزندم از ديده ها غايب شده و پنهان مى گردد، تا اينكه زمانى براى امت من فرا رسد كه از اسلام جز نام و از قرآن جز نقشى باقى نمى ماند، در اين هنگام خداوند بزرگ مرتبه به او اجازه قيام مى دهد و اسلام را با او آشكار و تجديد مى كند.[٧]

امير مؤمنان على (ع) در بيان بسيار زيبايى اقدام امام مهدى (ع) در زمينه‌