اشاره: تحقق عدالت اجتماعى يكى از آرمان هاى محورى انقلاب اسلامى است و قانون اساسى جمهورى اسلامى نيز اهتمام ويژه اى به اين موضوع داشته و از جمله در اصل سوم «دولت جمهورى اسلامى ايران» را مؤظف كرده است كه براى «رفع تبعيضات ناروا و ايجاد امكانات عادلانه براى همه، در تمام زمينه هاى مادى و معنوى» و پى ريزى اقتصاد صحيح و عادلانه بر طبق ضوابط اسلامى جهت ايجاد رفاه و رفع فقر و برطرف ساختن هر نوع محروميت در زمينه هاى تغذيه و مسكن و كار و بهداشت و تعميم بيمه همه امكانات خود را به كار برد.

آنچه در زير خواهد آمد گزارش معاون امور اجتماعى سازمان مديريت و برنامه ريزى در زمينه فقر و نابرابرى در جوامع شهرى و روستايى ايران است كه بسيار تأمل برانگيز است.

٤٠ درصد فقير

معاون امور اجتماعى سازمان مديريت و برنامه ريزى ايران اعلام كرد: براساس مطالعات انجام شده مراكز آمار ايران ١٥ درصد از مجموع جمعيت ايران در فقر مطلق به سر مى برند. به گزارش روابط عمومى سازمان ياد شده محمود عسگرى آزاد گفت: ١٤/ ٦ درصد جمعيت شهرنشين و ١٦/ ٨ درصد سكنه روستاها در فقر مطلق بسر مى برند. وى افزود: آن دسته از خانوارهاى شهرى كه متوسط جمعيت آنان ٤/ ٨ نفر بوده و كمتر از ٧١٠ هزار ريال در ماه درآمد دارند به عنوان فقير مطلق محسوب مى شوند. اين شاخص ها در مورد خانوارهاى روستايى به ترتيب ٥/ ٦ نفر و ٤٨٠ هزار ريال است. در عين حال برابر بررسى هاى انجام شده در سال ٧٩ خانوارهايى با درآمد كمتر از ١٣٢٠ هزار ريال در شهرها به عنوان خانوارهاى كم درآمد شناخته شده اند.

وى اظهار داشت: يكى از ملاك هاى اصلى در تعيين فقر مطلق، ميزان مصرف مواد غذايى روزانه است و بر اين اساس افرادى كه روزانه كمتر از ٢٢٠٠ كيلو كالرى تغذيه مى كنند فقير مطلق به حساب مى آيند.

عسگرى آزاد سطح درآمد ١٣٢٠ هزار ريال در شهرها و ٨٣٥ هزار ريال در روستاها را به عنوان خط فقر نسبى (كم درآمدى) ذكر كرد و افزود: از مجموع جمعيت كشور ٢٥ درصد در شمار فقراى گروه هاى كم درآمد به شمار مى آيند كه با احتساب مجموع فقراى مطلق و نسبى مجموع جمعيت فقير ايران به ٤٠ درصد مى رسد. وى در تشريح ويژگى هاى خانوارهاى فقير گفت: ٤٥ درصد جمعيت فقير كشور به رغم تصور غالب در جامعه داراى جمعيتى بين يك تا دو نفر هستند كه يا داراى سرپرست جوان و يا خيلى مسن اند و بنا به دلايلى يكى از اعضاى خانواده را از دست داده اند. علاوه بر اين ٥٥ درصد خانوارهاى فقير در مناطق شهرى بيسوادند و اين ميزان در بين خانواده هاى روستايى ٧٠ درصد است. به گفته عسگرى آزاد مطالعات انجام شده نشان مى دهد ٣٥ درصد خانوارهاى فقير به دليل از دست دادن سرپرست خانواده و از بين رفتن فرد شاغل دچار فقر شده اند. وى گفت: چنانچه مشكل اشتغال برطرف شود، بيش از نيمى از خانواده هاى فقير روستايى از فقر فاصله مى گيرند. براساس استانداردهاى بين المللى فقير به كسانى اطلاق مى شود كه داراى درآمد سرانه يك دلار در روز هستند و اين افراد جمعيتى بالغ بر ١/ ٢ ميليارد نفر را شامل مى شوند.

عسگرى آزاد اضافه كرد: ٢٠ درصد جمعيت دنيا در فقر به سر مى برند و به اين ترتيب فقراى ايران كه نسبت آنان در كل جمعيت به ١٥ درصد مى رسد (با احتساب هر دلار ٤٠٠٠ ريال و كليه يارانه ها) حدود يك دلار در روز درآمد دارند.