موضوع كه همه اديان و مكاتب الهى و بشرى در مورد آينده جهان سخن گفته اند به بررسى مفهوم «پايان تاريخ» و «آينده جهان» پرداختند و گفتند كه مراد از آينده جهان، آينده تاريخى و مراد از پايان تاريخ، پايان زمانى نيست بلكه مراد از اين دو زمانى است كه همه آرزوها و تمنيات بشر برآورده مى شود و ديگر بشر هيچ آرزويى ندارد.

ايشان در ادامه به مقايسه موعودگرايى اسلامى و غربى پرداخته و گفتند: شناخت جهان آينده وانسان واپسين در هر تفكرى بدون شناخت تصويرى كه آن تفكر از جهان و انسان ارائه مى دهد امكان پذير نيست و از اين رو ما براى شناخت جامعه موعودى كه تفكرات جديد مطرح مى كنند ناچار به بررسى ويژگى هاى مدرنيته هستيم.

حجه الاسلام والمسلمين سبحانى در ادامه سخنان خود ويژگى هاى فرهنگ مدرنيته را به شرح مورد بررسى قرار قراردادند: اول، جهان را عرضى مى بيند، نه طولى؛ يعنى معتقد است جهان لايه لايه نيست، و حقيقتى وراى آنچه مى بينيم وجود ندارد؛ دوم، انسان را از جهان و هستى پيرامون او جدامى‌كند و به عبارتى انسان را دچار نوعى ازخودبيگانگى و غربت نسبت به جهان و پيرامون خود مى سازد؛ سوم، به جاى شناخت جهان به تصرف در جهان براى رسيدن به حداكثر تمنيات بشر مى پردازد.

ايشان همچنين گفتند: مهم ترين مشخصه هاى جهان آينده در نگاه متفكران معاصر مغرب زمين، از جمله فوكوياما، بازار آزاد اقتصادى، تكنولوژى و فناورى مدرن و آزادى سياسى است، و از نگاه اين متفكران، انسان واپسين انسانى است كه به حداكثر رفاه مادى و اقتصادى رسيده است.

ايشان درادامه به بررسى جهان آينده و انسان واپسين از ديدگاه اسلام پرداختند و گفتند: اگرچه در جامعه موعودى كه اسلام مطرح مى كند رفاه اقتصادى و امنيت و آسايش به نهايت درجه خود محقق مى شود اما از نظر معارف دينى، انسان واپسين، انسان رفاه طلب نيست، بلكه خليفه خداست.

دومين سخنرانى روز اول همايش حجه الاسلام والمسلمين على رهبر مديرگروه معارف اسلامى دانشگاه صنعتى اصفهان بود، موضوع سخنرانى ايشان «انتظار؛ هدف و راهى به سوى هدف» بود.

نامبرده در ابتداى سخنرانى خود به عنوان مقدمه به بررسى معيار فعل اخلاقى پرداخته و گفتند: ازنظرما فعل اخلاقى فعلى است كه ما را به هدف بزرگى كه در زندگى داريم برساند. ايشان بر همين اساس مبنا و ملاك ارزش «انتظار» را مورد بررسى قرار داده و گفتند: با توجه اين موضوع بايد ببينيم آيا انتظار حكم راهرو و دهليزى دارد كه ما را به هدف بزرگمان مى رساند؛ يا اينكه خير، انتظار خود نيز هدف است و علاوه بر ارزش آلى و مقدمى ارزش عالى و بالاصاله نيز دارد؟ به نظر ما انتظار از مقوله دوم است؛ زيرا انتظار انسان را براى آن رويداد بزرگ عدل گستر مهيا مى كند و انسان ها در كلاس هاى اين مدرسه كمال مى يابند.

سخنران ياد شده دلايل ديدگاه خود را به اين شرح برشمردند:

اول، انتظار، روح اميد به رحمت خدا را گسترش مى دهد، دوم، انتظار همت بلند را به دنبال مى آورد؛ و ... ايشان در پايان با بررسى آثار عملى انتظار؛ همچون تقويت ديندارى، حصول تقوى، رسيدن به اخلاق نيكو، امر به معروف و نهى از منكر وجهاد، انقلاب اسلامى و دفاع مقدس را مظاهر واقعى انتظار دانستند.

برنامه هاى روز دوم‌