با بررسى اجمالى رواياتى كه شيعه و اهل سنت در زمينه بشارت به ظهور مهدى (ع) نقل كرده اند، روشن مى شود كه در اين روايات آنچه بيش از هر چيز ديگر مورد توجه قرار گرفته برپا داشتن قسط و عدل و نابود كردن ظلم و جور از سوى آن حضرت است. براساس بررسى مؤلف كتاب منتخب الاثر در منابع و مصادر شيعه و اهل سنت نزديك به ١٣٠ حديث، دلالت بر اين دارد كه امام مهدى (ع) زمين را پس از آنكه از ظلم و ستم پر شده است، از عدل و داد آكنده مى سازد.[١] كه از آن جمله مى توان به اين روايات اشاره كرد:

پيامبر گرامى اسلام (ص) مى فرمايند:

شما را به مهدى بشارت مى دهم. او در زمانى كه مردم گرفتار اختلاف، درگيرى و آشوب ها هستند، در امت من برانگيخته مى شود و جهان را از عدالت و برابرى پر مى سازد، همچنانكه از ظلم و ستم پر شده بود.[٢]

از امام محمدباقر (ع) نيز نقل شده است كه:

پدرم از پدرش و او از پدرانش براى من نقل كردند كه رسول خدا، كه درود و سلام خدا بر او باد، فرمودند: امامان پس از من دوازده نفرند به تعداد نقباى بنى اسرائيل، نه نفر از آنها از نسل حسين، كه بر او درود باد، هستند و نهمين آنها قائم ايشان است. او در آخرالزمان به پا مى خيزد و زمين را از عدل پر مى سازد؛ بعد از آنكه از ستم و بى عدالتى پر شده بود.[٣]

توجه خاص روايات به موضوع عدالت گسترى امام مهدى (ع) و فراوانى رواياتى كه در اين زمينه وارد شده اند همه بر نقش محورى اين موضوع در قيام و انقلاب جهانى آن حضرت و جايگاه خاص آن در حكومت مهدوى دلالت دارند. از اين رو لازم است در پژوهش ها و بررسى هايى كه در زمينه انقلاب و حكومت امام مهدى (ع) صورت مى گيرد به اين موضوع بيش از پيش توجه شود و ابعاد مختلف عدالت گسترى و ظلم ستيزى آن حضرت تبيين گردد.

عدالت مهدوى را از دو زاويه مى توان مورد بررسى قرار داد؛ يكى از نظر اركان و پايه هاى اين عدالت و ديگرى از نظر گستره و عمق اين عدالت. اگر چه بحث جامع و كامل از هر يك از زواياى ياد شده مجال وسيعى مى طلبد، اما در اين مقال تلاش خواهيم كرد كه در حد توان خود، به اجمال، هر يك از اين دو جنبه را مورد بررسى قرار دهيم.

١- اركان و پايه هاى عدالت مهدوى‌

برپايى عدالت در هر جامعه اى نيازمند اركان و پايه هاى متعددى است و نبود هر يك از اين اركان موجب ناپايدارى عدالت در آن جامعه مى شود.