بدون شك آنگاه مى توان از جامعه و حكومتى انتظار حركت به سوى عدالت داشت كه امام و حاكم آن جامعه خود در مسير دالت باشد و در زندگى فردى و اجتماعى عدالت را پيشه خود سازد. از اين روست كه مى بينيم در نظام حكومتى كه شيعه ترسيم مى كند وجود امام عادل از مهمترين شرايط است و بدون وجود اين امام، حكومت از مشروعيت برخوردار نيست.

از نظر شيعه برقرارى نظام حكومتى كه همه روابط حاكم بر آن مبتنى بر عدالت كامل باشد جز به دست آخرين امام معصوم و خاتم حجت هاى الهى، حضرت مهدى (ع) امكان پذير نيست و از همين روست كه در روايات از دولت آن حضرت به عنوان آخرين دولت ياد شده؛ يعنى دولتى كه پس از پشت سر گذاشتن همه تجربه هاى بشرى و نوميدى از همه الگوهاى حكومتى خود ساخته مستقر مى شود.

امام باقر (ع) در اين زمينه مى فرمايند:

دولت ما آخرين دولت هاست. هيچ خاندان صاحب دولتى نمى ماند مگر اينكه پيش از [دولت‌] ما به حاكميت مى رسند تا زمانى كه سيره [حكومتى‌] ما را مى بينند نگويند: «اگر ما هم به حاكميت مى رسيديم به همينگونه رفتار مى كرديم» و اين سخن خداوند، صاحب عزت و جلال است كه: «سرانجام نيك از آن پرهيزگاران است». ٤ ٥

البته اين سخن به اين معنا نيست كه هرگونه تلاش براى برقرارى عدالت در دوران غيبت بى فايده است و يا اساسا نبايد در اين دوران حركتى را براى استقرار نظام عادلانه؛ حتى در سطحى محدود انجام داد، بلكه معناى اين سخن اين است كه تا پيش از ظهور امام مهدى (ع) هيچ حكومتى نمى تواند ادعا كند كه توان برقرارى نظام عادلانه كامل را دارد.

چنانكه امام راحل قدس سره فرمود:

البته اين پر كردن دنيا را از عدالت، اين را ما نمى توانيم بكنيم، اگر مى توانستيم مى كرديم. اما، چون نمى توانيم بكنيم ايشان بايد بيايند ... اما ما بايد فراهم كنيم كار را، فراهم كردن اسباب اين است كه كار را نزديك بكنيم، كار را همچو بكنيم كه مهيا بشود عالم براى آمدن حضرت (عج).[١]

بنابر آنچه گفته شد نخستين شرط برقرارى يك نظام عادلانه كامل وجود امام معصوم عادل است.

پيشوا و رهبر مسلمانان بايد در بالاترين مرتبه تقوا و پرهيزكارى و از هرگونه شائبه ظلم و ستم به دور باشد.

چنانكه امام على (ع) مى فرمايد:

... خداوند بر پيشوايان دادگر واجب فرموده كه خود را در معيشت با مردم تنگدست برابر دارند تا بينوا را رنج بينوايى به ستوه نياورد.[٢]

امام مهدى (ع) به عنوان رهبر معصومى كه تحقق بخش عدالت در سراسر جهان خواهد بود، خود در بالاترين درجه عدالت قرار دارد و روش و منش او كاملا بر عدالت منطبق است. توجه به مفاد بيعتى كه امام در آغاز قيام خود از يارانش مى گيرد ما را به عمق سيره و روش مبتنى بر عدالت آن حضرت رهنمون مى سازد:

... با او بيعت مى كنند كه هرگز: دزدى نكنند؛ زنا نكنند؛ مسلمانى را دشنام ندهند؛ خون كسى را به ناحق نريزند؛ به آبروى كسى لطمه نزنند؛ به خانه كسى هجوم نبرند؛ كسى را به ناحق نزنند؛ طلا، نقره، گندم و جو ذخيره نكنند؛ مال يتيم را نخورند؛ در مورد چيزى كه يقين ندارند، گواهى ندهند؛ مسجدى را خراب نكنند؛ مشروب نخورند؛ حرير و خز نپوشند؛ در برابر سيم و زر سر فرود نياورند؛ راه را بر كسى نبندند؛ راه را ناامن نكنند؛ گرد همجنس گرايى نگردند؛ خوراكى را از گندم و جو انبار نكنند؛ به كم قناعت كنند، طرفدار پاكى باشند؛ از پليدى گريزان باشند؛ به نيكى فرمان دهند؛ از زشتى ها باز دارند؛ جامه هاى خشن بپوشند؛ خاك را متكاى خود سازند؛ در راه خدا حق جهاد را ادا كنند و ... او نيز در حق خود تعهد مى كند كه: از راه آنها برود؛ جامه اى مثل آنها بپوشد؛ مركبى همانند مركب آنها سوار شود؛ آنچنانكه آنها مى خواهند باشد؛ به كم‌