يعنى در واقع‌مى‌شود گفت كه از سوى خداى عادل، براى تحقق عدالت، كتاب و بينات در ميان مردم جارى شده، نبى و كتابش و آنچه كه در اختيار اوست و حتى حديد كه‌مى‌فرمايد: وَ أَنْزَلْنَا الْحَدِيدَ فِيهِ بَأْسٌ شَدِيدٌ.

يعنى‌ابزار اجراى‌عدالت‌را هم‌فرستاده، كتاب هم كه مبناى آن است‌و به آن مراجعه مى‌شود، نبى (حجت‌خدا) هم‌كسى است‌كه اجازه دارد مجرى باشد و صلاحيت‌دارد اعمال‌كند و همه‌بودن‌و نبودن‌در اينجا معنى‌پيدا مى‌كند. بودن‌و نبودن‌آدمى، مقصد و مأواى‌آدمى‌و آنچه‌كه‌براى‌او طراحى‌شده‌بايد در نقطه‌عدل‌قرار بگيرد، تا بتواند حركت‌كند.

به‌عبارتى «عدالت» مناسب‌ترين زمينه رشد و كمال‌انسان‌ها و بهترين راهى‌است كه آنها را به‌مقصد مى‌رساند و اصلًا بدون آن امكان حركت نيست، آدمى اجازه رشد پيدا نمى‌كند، اجازه سير اكمالى پيدا نمى‌كند. اين حركت موجب مى‌شود كه آدمى در مسير كمال قرار بگيرد و در غير اين صورت آنقدر موانع سر راه او واقع مى‌شود كه نمى‌تواند حركت‌بكند اين‌مطلب‌بسيار جدى‌و مهم‌است. حركت‌فردى‌و جمعى بدون تكيه به‌ميزان و عدل‌به‌صورت طبيعى‌و در سير تدريجى انواع موانع را مى‌آفريند. از آنجا كه‌ما ملاكمان‌آيات‌و احاديث است عرض مى‌كنم اين‌موضوع مبنا و مرجع مى‌خواهد و مبنا و مرجع‌جز كتاب‌خدا و جز كلام‌نبى‌خدا نيست. لذا، اول‌بايد به‌موضوع‌عدل، فراگيرى‌و گستردگى‌آن؛ و سپس‌به‌مبنا و مرجعى كه‌مى‌خواهيم براساس آن‌عمل كنيم، بينديشيم و متوجه‌باشيم كه‌مقصد تعريف‌شده، رسيدن به‌آن‌جامعه عادله‌است. اين‌مبنا و مرجع هيچوقت نگفته كه‌مقصد خوردن‌است؛ مقصد خوراك‌است؛ مقصد دنياست؛ مقصد رفاه‌است؛ مقصد سكناى همراه‌با رفاه‌و گستره‌زمين‌و در عالم‌مادى‌است. چنان كه‌وقتى از عدالت‌سخن گفته مى‌شود، موضوع عدالت تنها در اين مصداق‌هاى ساده معنى‌پيدا نمى‌كند. بلكه‌مى‌گويد هر چيزى‌سر جاى‌خودش‌قرار بگيرد. وقتى‌مى‌گوييد هر چيزى‌سر جاى‌خودش‌قرار بگيرد؛ اگر برگرديم به‌آدمى، مى‌بينيم آدمى يك‌وقتى درگير با امر معاش‌است، پس‌بايد مايحتاج‌او و خورد و خوراك‌او به‌همراه‌عدل‌و ميزان عدل‌در ميانشان جارى‌شود تا شكم‌هايشان گرسنه نماند و تعدى‌و تجاوز به‌هم‌نكنند و عدل‌تبديل به‌قانونى بشود تا حدود مناسب‌روابط اجتماعى انسان‌ها و روابط اقتصادى‌آنها تعريف‌پيدا كند.

اما، آدمى‌تنها گرفتار اين‌موضوع‌نيست. اين‌انسان‌ها در ميانه‌شهر (زندگى‌اجتماعى) هم‌بايد روابطشان مبتنى‌بر عدل‌باشد هم‌رابطه‌شهر با آنها مبتنى‌بر عدل‌باشد و اگر شما اين‌