ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٧ - ٢ جهانى شدن فرهنگ
شدن اقتصاد را نپذيريم از يك سو در قلمرويى قرار داريم كه اين رود ما را مىبرد و از سوى ديگر اگر بخواهيم آن را بپذيريم، ديگر نمىتوانيم بگوييم چه بايد وارد بشود و چه نبايد وارد شود. زيرا اين فرمولهاى اقتصادى است كه مصرف و نوع كار را تعيين مىكند. اكنون ما در چنين قلمرويى چه خواهيم كرد؟ هر چند اين بحث، بحث الآن نيستبحث آينده است اما خوشا به حال تمدنهايى كه به استقبال آينده مىروند. تمدن شيعى يك تمدن بسيار غنى است، اما آنچه مهم است زمانشناسى است، اگر امروز را بشناسيم مىدانيم چگونه به استقبال فردا برويم؟
شما سالهاى ٧٨- ٧٩ را با سالهاى ٦٨- ٦٩ مقايسه كنيد. يكى از عواملى كه سبب شد در تهران ما با پسران آرايش كرده روبرو شويم اين بود كه در اين دهه همه چيز ما اقتصاد شد. و بعد هم گفتيم يك راه داريم تا اقتصاد ما شكوفا شود و آن اين كه مصرف را دامن بزنيم، امروز تبليغات تلويزيون چند صد برابر تبليغات سال ٦٨ شده است.
بنابراين مىتوان بصراحت گفت اقتصاد و مصرفگرايى منجر به تخريب هويت فرهنگ اسلامى ما شده است. ما در سالهاى ٦٤- ٦٥ هيچگاه شاهد چنين فاجعه فرهنگى كه امروز شاهد آن هستيم، نبوديم. اما حالا شما در همين تهران با گروههاى «گانزز رزز[١]» مواجه هستيد (در ادامه همين مبحثبيشتر درباره آن صحبتخواهيم كرد.) بنابراين يكى از آفات جهانى شدن مسائل اقتصادى همين تاثيرى است كه اين مسايل در فرهنگ و هويت انسانى ما مىگذارد.
٢. جهانى شدن فرهنگ
١- ٢. رسانههاى اطلاعاتى
رسانههاى اطلاعاتى مرزهاى جهان امروز را به مرزهاى شيشهاى تبديل كردهاند و به عبارتى مرزها را حذف كردهاند تا دهكده جهانى محقق گردد. بدين ترتيب نقش اين رسانهها اگر به عنوان يك ابزار مورد توجه قرار گيرند مشكلى به وجود نخواهد آمد اما اگر اين رسانهها، خود پيام شدند قطعا مشكلات جدى را گريبانگير جوامع خواهند كرد.
«مكلوهان»[٢] نظريه پرداز دهكده جهانى ارتباطات مىگويد: «رسانه يك ابزار نيست، خود پيام است» تلويزيون ابزار پيامرسانى نيستخود پيام است. بنابراين يكى از مهمترين عواملى كه امروزه جهانى شدن را مىسازد رسانههاى ارتباطى قدرتمند است. نمونه اينها اينترنت است. اينترنت پرچم جهانى شدن فرهنگ است.
اينترنتيك شبكه اطلاعرسانى جهانى است كه به شما قدرت مىدهد تا در هر جا كه باشيد بتوانيد از طريق اينترنت وارد كتابخانه كنگره آمريكا شده و از آن استفاده كنيد. همچنين مىتوانيد از طريق سايتهاى اينترنت از جديدترين كشفيات مطلع شده و از آن بهره ببريد؛ و از اين جهتبسيار عالى است. اما مشكل اين جاست كه معمولا تمدنهاى شرقى وقتى با يك تكنولوژى مدرن مواجه مىشوند ذوقزده شده و آسيبشناسى نمىكنند. آن وقت لطمههايى كه بر بدنه فرهنگ اين تمدنها مىنشيند بسيار سنگينتر از لطمههايى است كه بر صاحبان صنايع وارد مىشود. اخيرا گزارشى از اينترنت تحت عنوان «اينترنتيا اينترسكس[٣]» دريافت كرديم. اين گزارش مقدار دو سال تجارت اينترنت[٤] در سالهاى ٩٨ و ٩٩ ميلادى را در حدود ٤١٠ ميليارد دلار تخمين زده است. از اين ٤١٠ ميليارد دلار ٢٤٦ ميليارد دلار آن (حدودا ٥٩ الى ٦٠ درصد) متعلق به تجارت سكس است. اين مساله بسيار حائز اهميت است كه قدرت جهانى در عصر معاصر ٦٠ درصد از تجارت الكترونيكى خودش را صرف مساله سكس مىنمايد. از همين آمار مىتوان رشد جهانى شدن را تشخيص داد.
٢- ٢. تحول در تعاريف
تحول در تعاريف مهمترين بعد اخلاقى و فرهنگى جهان معاصر است. در اينترنتسايتى است كه آمده در اتاقهاى پرو يك نمايشگاه، دوربينى جاسازى كرده كه افراد بدون اينكه بدانند فيلم آنها ضبط مىشده و به مركز اين سايت ارسال مىگرديد[٥].
اين سايت پس از مدتى لو مىرود و با تهيه كنندگان آن برخورد شده و جريمه مىشوند. اما آنها با بستن قرارداد با افراد كار خود را به صورت قانونى درآورده و به كارشان ادامه مىدهند به