جمهورى اسلامى ايران در جهان معاصر به عنوان يك تمدن مستقل و مدعى صاحب هويت كه انقلابش در راستاى اجراى احكام اسلامى و جريان نهضت سيد الشهداء (ع) و همچنين تعاليم ائمه اطهار (ع) است، در موقعيت‌بسيار ويژه و حساسى قرار دارد. برخى از تمدن‌هاى جهان معاصر آنچنان كه هانتيگتون در نظريه برخورد تمدن‌ها به آن اشاره مى‌كند، به نظر مى‌رسد جهانى شدن را پذيرفته‌اند.

در خصوص مفهوم جهانى، «لاتوش» تعبيرى دارد كه پسنديده‌تر است و آن «غربى شدن جهان» مى‌باشد. برخى جريان غربى شدن را پذيرفته‌اند، يا در حال پذيرش آن هستند و يا مخالفتى با آن ندارند و فقط تمدن اسلامى و بويژه تمدن شيعى است كه تفاوت ماهوى با روند جهانى شدن دارد. ولى متاسفانه در اين قلمرو هنوز نتوانسته است جايگاه خودش را بيابد.

ما براى شيعيان حرف و سخن بسيار داريم ولى براى غيرشيعيان نه اينكه نداشته باشيم، بلكه زبان بيان آن را نداريم. بنابراين در اين قلمرو نظر به اينكه جايگاه خودمان را نيافته‌ايم، محكوم به هضم هستيم. هيچ شكى نيست كه در اين قلمرو، تعاليم شيعه به حركتى نياز دارد تا در مسير اين رود خروشان كه معيارهاى ثابتى را در دهكده جهانى حاكم كرده برده نشود لازمه اين كار دو چيز است:

١. «هويت‌شناسى» و بعد به روز كردن اين هويت؛

٢. «شناخت جهان» در ابعاد مختلفى كه اين جهانى شدن را مى‌سازد.

انقلاب اسلامى ايران در حال حاضر در موقعيت‌بسيار حساسى قرار گرفته كه با موقعيت‌بيست و دو سال پيش آن بسيار متفاوت است. بيست و دو سال پيش، انقلاب ايران موج وسيعى را در جهان به وجود آورد كه بسيارى از معادلات سياسى را به هم زد. آن زمان ما در قلمرو هجمه قرار داشتيم، در قلمرو بيان خود و تبيين خود، آن هم در قلمرو جهانى خسته از دوران جنگ سرد؛ و از اين رو در اين قلمرو بستر بسيار مناسبى مهيا گرديد تا فرهنگ اسلام را در سراسر جهان ترويج نماييم.

اما در حال حاضر مسائل مختلف و متعددى سبب شده تا ما در موقعيت ديگرى قرار داشته باشيم، بحمدالله هويت انقلاب حفظ شده، رهبرى به طور دقيق مثل حضرت امام (ره) قدم بر مى‌دارند، اصول و اصالت‌ها محفوظ است؛ اما شدت هجمه‌ها نسبت‌به اول انقلاب بسيار افزون‌تر شده است.

بنابراين عقل نيز حكم مى‌كند، هنگامى كه هجمه‌اى سنگين شد، مدافع نيز مستحكم‌تر و در جهت دفاع از ارزش‌هاى خود آماده و به روز شود، متاسفانه ما در اين مساله با مشكل مواجه هستيم. دانشگاه‌هاى ما، حوزه‌هاى ما و ديگر مراكز ما در اين قلمرو عقب مانده‌اند. امروز جهانى شدن در لايه‌هاى فرهنگى نفوذ كرده و گاهى جهان‌بينى‌ها را مى‌سازد و تا اين قلمرو را نشناسيم و بررسى دقيق نكنيم نمى‌توانيم دفع آفت نماييم. لازمه اين كار اين است كه اين بحث‌يكى از جدى‌ترين مباحث آسيب‌شناسى انقلاب اسلامى شود؛ چرا كه اگر آسيب‌ها را بشناسيم قادر به دفع آنها خواهيم بود. ضعف ما از عدم ايمان ما و قدرت ما نيست، بلكه از عدم شناخت، به روز كردن معارف و جهان‌شناسى ماست. الآن دو چيز جهان را به سمت غربى شدن پيش مى‌برد كه يكى اقتصاد و ديگرى فرهنگ است كه در ادامه بحث‌به اين دو مى‌پردازيم.

١. جهانى شدن اقتصاد

١- ١. تاثير اقتصاد بر زندگى انسان‌

اقتصاد در قلمرو زندگى انسان معاصر فراتر از يك ابزار عمل مى‌كند و حتى در مواردى به جاى هدف نشسته است.

«پوستمن‌[٢]»، در كتاب تكنوپلى‌[٣] اين اصطلاح را تصوير جهانى مى‌داند كه تكنولوژى فرهنگ‌سازى كرده و اقتصاد، فرهنگ را به سيطره خودش در آورده است. عمده‌ترين ابزار تكنولوژى در عرصه جهانى‌سازى اقتصاد شامل اين موارد است:

الف) كامپيوتر: امروز اطلاعات‌[٤]، هويت انسان را مى‌سازد و به قول يك منتقد آمريكايى در جهانى كه همه چيز انسان‌