ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٠ - انواع ظهور
انواع ظهور
همانگونه كه غيبتحضرت ولى عصر (ع) به دو بخش صغرى و كبرى تقسيم شده است در مورد ظهور حضرتش هم ظهور اصغر و ظهور اكبر (فجر مقدس) را مىتوان ديد.
براى واضحتر شدن اين مطلب بايد گفت:
غيبت صغرى آن زمانى مطرح شد كه شيعيان پس از مدتها ارتباط مستقيم و از نزديك با امام زمان خويش (ع) هنوز چندان آمادگى فهم و قبول بحث غيبت و نديدن ايشان را نداشتند؛ چرا كه نمىدانستند بدون حضور امام چگونه مىتوان از سويى با يكديگر همراه و همگام و متحد بود و از سوى ديگر احكام شرعى و مسايل دينى را استنباط و استخراج كرد. علاوه بر دهها مطلب ديگرى كه آنها را به سوى امامشان متوجه مىكرد و بايد در عصر غيبتخود بر عهده مىگرفتند.
هر چند در عصر غيبت صغرى اين طور نبود كه هر كس بتواند به خدمتحضرت مهدى (ع) برسد ليكن با وجود چهار نايب حضرت، ارتباط شيعيان همچنان با امام خويش برقرار بود، تا مبادا به خاطر اين تغيير وضعيت ناگهانى دچار حيرت و سردرگمى شوند. در طول اين مدت كه حدود ٧٠ سال طول كشيد تا حدى موضوع غيبتبراى شيعيان جا افتاد و از لحاظ ذهنى و فكرى براى حضور در عصر غيبت كبرى آماده شدند.
همانند اين جريان را در آن سوى قضيه هم خواهيم داشت؛ يعنى همانطور كه عصر غيبتبه دو بخش صغرى و كبرى تقسيم شد تا مردم با مفهوم غيبت علاوه بر آشنايى، انس بگيرند، در مورد ظهور هم چنين مطلبى صادق است و عصر ظهور به دو بخش اصغر و اكبر (فجر مقدس) تقسيم مىگردد. در عصر ظهور اصغر هر چند مردم توفيق زيارت حضرتش را پيدا نمىكنند ليكن حوادثى را مشاهده مىكنند كه مقدمات ظهور اكبر به شمار مىآيند و مردم را براى زندگى در آن زمان آماده مىكنند.
اين تقسيمبندى را مىتوان از برخى روايات برداشت كرد. مثلا در برخى احاديثحضرت را به خورشيد فروزان تشبيه نمودهاند. به خوبى مىدانيم كه پيش از غروب خورشيد اشعههاى آفتاب تا مدت معينى مىماند و پس از آن سياهى شب بر آسمان سايه مىافكند و طلوع خورشيد هم سريعا واقع نمىشود بلكه پس از آنكه زمان اذان صبح شد به مرور هوا روشن شده و در پى آن شعاعهاى نورانى خورشيد در آسمان پديدار مىشود. حضرت مهدى (ع) هم كه خورشيد تابان آسمان امامتند، خواهىنخواهى، پيش از آنكه وجود مقدسشان بخواهد بر همگان ظاهر و آشكار گردد، بايد ظهور اصغرى داشته باشند كه زمينه ساز آن ظهور اكبر گردد.
البته نبايد توقع داشت كه شرايط غيبت صغرى با ظهور اصغر يكسان باشد. همانطور كه آنچه از خورشيد پيش از غروب و پس از طلوعش مىبينيم يكسان نيست.
برخى از مسائلى كه شايد در عصر ظهور اصغر ديده شوند از اين قرار است:
١. بالا رفتن سطح فهم عمومى و پيشرفت دانش و فناورى
در اين عصر پيشرفتهاى علمى عظيم و اكتشافات محير العقولى از بشريت ديده مىشود كه پيش از آن سابقه نداشته است. همان انسانى كه تا دو قرن قبل بر چهارپايان سوار مىشد و به اين سوى و آن سو مىرفت اين روزها از اتومبيل و هواپيما استفاده مىكند و تلفن، تلويزيون، راديو، كامپيوتر و ... جزئى از زندگى روزمرهاش شده است. منابع نفتى و معادن فلزات مختلف را استخراج كرده و تا آنجا كه بتواند براى استفاده خود به كار مىبرد. اين تحولات به قدرى است كه به اندازه كل تحولات علوم و فنون بشرى تا قرن نوزدهم كه ابتداى آن استبرابرى مىكند.
چنين تحول علمى و صنعتى را مقدمه ظهور حضرت مهدى (ع) برشمرديم؛ چرا كه لازم است همه آنها كه بناستبا حضرتش بيعت كنند، عظمت آن دسته از مواهب و نعماتى را كه به آن حضرت عنايتشده درك كنند. اينكه حضرت مثلا در يك چشم برهم زدن از شرق عالم به غرب مىروند يا در زمان ظهور يارانشان در حالى كه شب در رختخواب خويش بودهاند صبح در خدمت آن حضرت قرار مىگيرند[١]. بايد بدانيم كه مافوق قدرت بشرى است.
بنابر آنچه در ميان علما مشهور است معجزات پيامبران و كرامات ائمه (ع) الزاما بر اساس آن علوم و فنونى بود كه در آن عصر زندگى مىكردند. پس حضرت مهدى (ع) هم در آن زمان ظاهر