ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٤٧ - پرده سوم هيئت ثارالله مسيحى ها
اين كتابچه تمام زندگى من است و هر وقت دلتنگ مىشوم، آن را مرور مىكنم و دلم آرام مىشود.
هنوز گفتوگوى من و آن زن ادامه دارد كه يانيس هم از راه مىرسد. پسرى جوان كه خودش را ٢٢ ساله و دانشجوى دندانپزشكى معرفى مىكند.
از وى درباره ارادتش به سيّدالشّهدا عليه السلام مىپرسم كه مىگويد:
عشق به امام حسين عليه السلام در قلب من انتها ندارد و هميشه در روحم، علاقهاى آتشين نسبت به ايشان، احساس مىكنم.
وى ادامه مىدهد:
من هرگز كرامت امام حسين عليه السلام را نسبت به خودم فراموش نمىكنم. بگذاريد شرح ماجرا را بگويم.
سه سال پيش، به بيمارى ناشناختهاى دچار شدم كه همه پزشكان تظاهرات بيمارىام را سرطان تشخيص دادند. مدّتها در بستر بيمارى بودم و همه اميدها نسبت به بهبودم، به صفر رسيده بود. يادم هست مصادف با ايّام محرّم، باز هم در بيمارستان بسترى شدم. مقابل بيمارستان تكيهاى بود كه عزادارى امام حسين عليه السلام در آنجا برگزار مىشد. يك روز، همراه يكى از بيماران كه نمىدانست من مسيحى هستم، بدون مقدّمه به من گفت: چرا به امام حسين عليه السلام متوسّل نمىشوى و شفايت را از ايشان نمىخواهى؟ بيمار ما كه شفا گرفت.
يانيس ادامه مىدهد:
نمىدانم چرا، ولى ترجيح دادم نگويم كه مسيحىام و بىاختيار دلم شكست و با خودم گفتم: امام حسين، امام مسلمانان شيعه است و مسيحى را چكار با مسلمانان؟ امّا همين قدر بگويم كه در اين فكر و خيالها خوابم برد. در عالم رؤيا، مردى مهربان و نورانى به سراغم آمد و مرا به اسمم صدا كرد. پرسيدم شما كه هستيد؟ كه در جوابم گفت: «من متعلّق به همه انسانها هستم. من تنها امام شيعيان نيستم.» آن وقت به من اشاره كرد كه برخيز. گفتم: نمىتوانم و باز تكرار كرد: «برخيز يانيس كه آنچه در دل داشتى، برايت مقرّر شد.»
اين جوان مسيحى در حالى كه اشك پهنه صورتش را پركرده است، تصريح مىكند:
از خواب پريدم و احساس شعفى ويژه داشتم. خودم را حركت دادم و سبكى زيادى را حس مىكردم. حال خوبى داشتم و واقعاً به عنايت امام حسين عليه السلام شفا گرفته بودم.
يانيس ادامه مىدهد: يك روز پس از آن ماجرا، از بيمارستان مرخص شدم؛ در حالى كه هيچ اثرى از بيمارى در من نبود و همه پزشكان از اين اتّفاق شگفتزده شده بودند. از آن روز تاكنون، محرّمها عزاى سيّدالشّهدا عليه السلام در اين خانه برپا مىشود و نذرى مىدهيم.
مادر يانيس نيز كه عشق و اعتقاد خاصّى به امام حسين عليه السلام دارد، مىگويد: هر سال شب عاشورا نذرى شله زرد مىپزم و همسايگان محلّه نيز به من كمك مىكنند. نذرىها را ميان دستههاى عزادارى كه در ميدان «هفت تير» تجمّع مىكنند، توزيع مىكنيم.
از يانيس و مادر مهربانش خداحافظى مىكنم تا در فرصتى كوتاه، به يكى از هيئتهاى مخصوص مسيحيان در ايّام محرّم سرى بزنم.
پرده سوم: هيئت ثارالله مسيحىها
يكى از نكتههاى جالب توجّه در همنوايى ارامنه با شيعيان، در عزاى امام حسين عليه السلام، تشكيل «هيئت ثارالله» است كه در آن ٧٠٠ عزادار از اقلّيتهاى مذهبى مسيحى و زرتشتى، زير چادر هيئت گرد هم مىآيند و در عزادارى سالار شهيدان، به سينهزنى مىپردازند.
ادموند طوفانيان يكى از مؤسّسان و بانيان اين تكيه مىگويد:
در سالهاى گذشته، جوانان و نوجوانان ارمنى به اتّفاق دوستان مسلمانشان به هيئتهاى مذهبى مسلمانان مىرفتند. آنان در دستهها و تكاياى شيعيان سينهزنى مىكردند و بسيارى از اعضاى هيئت نمىدانستند كه جوان مسيحى كاتوليكى در كنارشان براى امام آنها سوگوارى مىكند؛ امّا در سال ١٣٧٨ باخبر شديم حدود چهارصد نفر از جوانان ارامنه در اين مراسم شركت مىكنند. از همان سال بر آن شديم هيئتى راه بيندازيم و خيل جوانان مسيحى علاقهمند امام حسين عليه السلام را گردهم آوريم.
وى در خصوص مشكلات اين طرح مىگويد:
ابتدا طرح ما ابهام زيادى بين جامعه ارامنه و حتّى مسلمانان به وجود آورد. پس از توجيه آنان در خصوص اهداف راهاندازى هيئت، تكيه ثارالله را در مركز شهر برپا كرديم.
وى در خصوص استقبال مردم مىافزايد:
خيلى از مسلمانان پس از شنيدن اين خبر، خوشحال شده و براى تأسيس هيئت، تمايل نشان دادند؛ امّا نكته جالب توجّه در برگزارى مراسم عزادارى اين هيئت، حضور واعظ مسلمان است. معمولًا وعّاظى به اين هيئت دعوت مىشوند كه به شرح فرهنگ عاشورا و اهداف انسانى امام حسين عليه السلام مىپردازند.
برگزارى مراسم، مانند مسلمانان است. مدّاح، نوحه مىخواند و جمعيّت زيادى كه زير چادر گرد هم آمدهاند، پس از سينهزنى، زمانى كه ميدان هفتمتير در مركز شهر ازدحام خود را از دست داده، به شكل دسته عزادار از چادر بيرون مىآيند. جمعى از عزاداران در بيرون چادر به انتظار ايستادهاند. جوان بلندقامتى كه علامت را به دوش مىكشد، بىقرار دست بر طاق شالها مىكشد.
نوجوانان كُتلها و پرچمها را برمىگيرند و چند گام پيشتر مىايستند. هر سال بر شمار مشتاقان امام حسين عليه السلام افزوده مىشود. در اين بين كه جمعيت داخل چادر، سينهزنى و نوحهخوانى جمعى را آغاز كردهاند، با همآويى تكخوان از چادر بيرون مىآيند و در صفوفى منظّم، راهشان را در خيابان «بهار شيراز»، مركز اقلّيتهاى دينى، پيش مىگيرند. زنان نيز در پى دسته روانند و سينهزنان با هيئت حركت مىكنند. پس از مراجعت دسته به هيئت ثارالله، عزاداران نذرىهاى هموطنان مسيحىشان را ميل مىكنند.
طوفانيان در اينباره مىگويد:
چاى، قند، برنج، گوشت و تمامى هزينههاى هيئت را مسيحيان علاقهمند به امام حسين عليه السلام تأمين مىكنند. از سال ١٣٧٩ نام هيئت در فهرست تكاياى عزادارى تهران ثبت شده است و هر سال بر شمار عزاداران افزوده مىشود.