ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦٢ - ظهور به طور ناگهانى محقّق مى شود
تشبيه مىكنند، هرگز تمام صفات شير- اعمّ از حيوانيت، درنده بودن و ...- مورد نظر تشبيه كننده نيست؛ بلكه وجه شباهت همان ويژگى شجاعت است كه صفت بارز و شاخص در شير درنده است. اگر كسى بخواهد ويژگى ديگرى از مشبّهبه را- كه به آن تصريح نشده است- به مشبّه سرايت دهد، بايد قرينه و دليل روشن اقامه كند. حال در تشبيه امام (ع) به خورشيد و امام غايب به خورشيد پشت ابر، آن وجوهى از شباهت كه در روايتها به آن تصريح شده است، محلّ بحث و گفتوگو نيست، ولى به جز آنچه تصريح شده صرفاً مىتوانيم صفت بارز خورشيد را- كه همان منبع نور و گرمى و حيات است- به وجود مقدّس امام (ع) نسبت بدهيم و حق نداريم بدون ارائه دليل و قرينه قطعى، خصوصيات ديگر خورشيد را با ذوق و سليقه شخصى براى آن حضرت اثبات كنيم.
امام باقر (ع) فرمودند:
«يَظْهَرُ كالشِّهابِ الثّاقِبِ فى اللَّيْلة الظَّلْماء؛[١]
امام عصر (عج) همچون سنگ آسمانى شكافنده در شب تاريك ظاهر مىشوند.»
«ثاقب» در زبان عربى، به معناى سوراخ كننده و شكافنده مىباشد. «شهاب ثاقب» به سنگ آسمانىاى گفته مىشود كه بهطور ناگهانى تاريكى شب را مىشكافد. صفت بارز و شاخص آن همين است كه در تاريكى مطلق- كه هيچ روشنايى در آن نيست- به صورت ناگهانى نورافشانى مىكند. پس ظهور امام عصر (عج) هم كه به شهاب ثاقب تشبيه شدهاند، به همين صورت خواهد بود. ايشان در تاريكى محض، ظهور مىكنند و به صورت دفعى و ناگهانى آشكار مىشوند. اين تشبيه، به روشنى نظريههايى از قبيل «ظهور صغرى» را رد مىكند. اگر كسى به قصد ايجاد سوز انتظار فرج بخواهد خدمتى در حقّ ديگران انجام دهد، به جاى طرح نظريههاى بىدليل، بهتر است آنچه را خود اهل بيت (ع) به اين منظور فرمودهاند، به خوبى بيان و تشريح كند و لازم نيست سخنى بگويد كه با مبانى صحيحِ دينى در تعارض باشد. علاوه بر همه اينها، چون وقت ظهور حضرت مهدى (عج) قابل بداء است، به فرض هم كه چيزى تحت عنوان «ظهور صغرى» تحقّق پيدا كند، هيچ ضرورتى بر اينكه پس از آن، ظهور كامل انجام شود، وجود ندارد. اين موضوع را همان نويسندهاى كه نظريه «ظهور صغرى» را مطرح كرده است، در انتهاى سخنانش پذيرفته است: «شايد اين تجليات و اين علائم و اين نور كه از افق سرزده (خداى ناكرده) باز منتهى به تاريكى مطلق شود. زيرا اينها تمام تحت اراده الهى است و مىدانيم كه خدا دستش باز است و هرچه بخواهد مىكند و كسى نمىتواند ايرادى داشته باشد يا از او سؤالى بكند.»[٢]
حال كه چنين است، طرح اين نظريه بدون دليل چه فايده و اثر مثبتى مىتواند داشته باشد؟ تجلّيات نور مقدّس امام عصر (عج) در طول غيبت كبراى ايشان وجود داشته، گاهى كمتر و گاهى زيادتر بوده است. كثرت اينها را نمىتوان به عنوان نشانه و مقدّمهاى قطعى براى ظهور حضرت دانست. در عين حال، ما اطّلاع دقيقى از وضعيت شيعيان گذشته در ارتباط با امام زمان (عج) نداريم و لذا نمىتوانيم بگوييم كه در مجموع، تجلّيات حضرت در زمان ما بر شيعيان بيشتر شده است؛ بلكه بعضى از قرينهها نشان مىدهد كه در بعضى از زمانهاى پيشين ارتباط مؤمنان با حضرت ولىعصر (عج) بسيار قوىتر بوده است. در اين خصوص، ماجرايى آموزنده را از طريق معتبر نقل مىكنيم كه از چند جهت مىتواند براى منتظران فرج حضرت مفيد باشد.