ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢١ - آداب بعد از دعا
نمايد، مستجاب نيست.
امام زين العابدين (ع) به خادم منزلشان كه مأمور دادن صدقه به فقرا بود، مىفرمودند: «مقدارى نزد فقير مكث كن تا دعا كند.»
و نيز فرمود: «دعاى فقير برگشت ندارد.»
و نيز گفته شده است كه آن حضرت به خادمى كه مأمور صدقه دادن به فقير بود، امر مىكرد كه به فقير بگويد، دعا كند. امام زين العابدين (ع) وقتى صدقهاى مىداد، دست خود را مىبوسيد، علّت آن را از حضرت جويا شدند، فرمود: «قبل از اينكه صدقه در دست سائل نهاده شود، در دست خداوند قرار مىگيرد.»
امام صادق (ع) فرمود: «از راه صدقه دادن روزيتان را بجوييد.»
از رسول خدا (ص) نقل است كه فرمود: «اى اباذر! آيا كلماتى به تو بياموزم كه برايت منفعت داشته باشد؟ (اباذر مىگويد:) گفتم: بلى. اى رسول خدا! فرمود: تو از خدا حفاظت كن تا خدا از تو حفاظت كند، اگر از خدا حفاظت نمايى، او را در جلو خود خواهى يافت، در روز راحتى و آسايش، معروف و شناخته شده درگاه حق باش تا او تو را در روز شدّت و نيازت، بشناسد. اگر درخواستى دارى از خدا بطلب و اگر كمك مىخواهى از او بخواه، همانا مقدّرات عالم تحت قلم ذات اقدس الهى است، اگر تمام خلق بكوشند تا نفعى به تو برسانند كه خدا آن را برايت ثبت نكرده است، هرگز قدرت چنين كارى را نخواهند داشت.»
لزوم محبّت بين برادران ايمانى
سزاواراست كه به همراه دعا براى برادر مؤمن، او را از درون قلبت دوست هم داشته باشى و دعايت از روى اخلاص بوده، آرزويت اين باشد كه خداوند متعال آن را در حقّش مستجاب كند، در اين صورت است كه هم دعاى تو در حقّ او مستجاب مىشود و هم پاداشهاى چندين برابر به تو داده خواهد شد، چون دوست داشتن تو خود حسنهاى است و خيرخواهى در حقّ او. حسنهاى ديگر. بنابراين دعاى تو مشتمل بر سه حسنه خواهد بود: محبّت، خيرخواهى و دعا.
اگر از خداى كريم براى او چيزى طلب مىكنى، از درون قلبت طلب كن و با دعايت در درگاه خدايى كه كريمترين كريمان و بخشندهترين بخشندگان است براى او شفاعت بنما، چون او بدون شك در منفعت رساندن به بندهاش از تو كريمتر و قادرتر و سزاوارتر است.
در تفسير آيه شريف: «وَيَسْتَجِيبُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَ يَزِيدُهُمْ مِنْ فَضْلِهِ؛ خداوند دعاى اهل ايمان و عمل صالح را اجابت مىكند و از فضل خويش، آنان را افزون مىدهد.» جابر از امام باقر (ع) روايت كرده است كه فرمود: «منظور آيه، مؤمنى است كه براى برادرش در غياب او دعا مىكند، در اينجا فرشته الهى به او خطاب مىكند: به خاطر محبّتت نسبت به او، همانند آنچه برايش خواستى، به تو هم عطا گرديده است.»
اى برادر! فكر كن در سخن امام جعفر بن محمّد صادق (ع) كه فرمود: «وقتى دو مؤمن با يكديگر دست مىدهند، صد رحمت بينشان تقسيم مىگردد كه نود و نه تاى آن براى كسى است كه رفيقش را بيشتر دوست داشته باشد.»
ببين خداوند سبحان چقدر به مؤمن عنايت داشته، به خاطر محبّت بنده نسبت به برادران ايمانى او را دوست دارد، امّا مبادا دعايت در حقّ آنان به خاطر تجارت و معامله باشد تا به آن پاداشهايى كه وعده داده شده برسى، ولى در قلبت نسبت به او رحم و عطوفتى نباشد و استجابت دعا در حقّ او را دوست نداشته باشى كه مىترسم اگر چنين كنى، خداوند متعال آن اجرها را به تو ندهد، چون در روايت جابر، از قول فرشته الهى آمده بود كه پاداش دادن به تو به خاطر محبّتت نسبت به برادر مؤمنت مىباشد.
چگونه مىشود برادر مؤمنت را دوست نداشته باشى در حالى كه او در برابر دشمن، كمك كار و در راه دين، يار و در دوستى اوليا و دشمنى اعداء، هم كيش و هم آئين تو است.
آداب بعد از دعا
از حضرت امام باقر (ع) روايت است كه فرمود: «بر مؤمن سزاوار است همان گونه كه در شدّت و سختى دعا مىكند، در روزگار آسايش و نعمت نيز دعا نمايد و شايسته نيست كه چون حاجتش بر آورده شد، سست شود و از دعا خسته گردد، زيرا دعا نزد خداوند سبحان، منزلت دارد و امّا در صورت عدم اجابت، چه بسا تأخير اجابت به خاطر اين باشد كه خداوند سبحان صداى بندهاش را دوست دارد و مىخواهد او هر چه بيشتر مشغول به دعا باشد، در اين صورت سزاواراست آنچه را كه خدا دوستش دارد، ترك ننمايد.»
مگر روايت احمد بن محمّد بن ابى نصر را نشنيدى كه گفت: به امام رضا (ع) عرض كردم: فدايت شوم! چند سال است از خدا چيزى خواستم (ولى اجابت نشد) و در اثر تأخير آن، در قلبم نگرانى پديد آمد، فرمود: «اى احمد! خود را از شيطان دور كن، مبادا راهى بر تو بيابد و نا اميدت كند كه امام باقر (ع) مىفرمود: بسا مؤمن از خدا حاجتى بخواهد، ولى اجابتش به تأخير بيفتد، چون خداوند صداى دعا و آواز گريهاش را دوست دارد.»
آنگاه فرمود: «به خدا سوگند! تأخير آنچه مؤمنان در اين دنيا طلب مىكنند از جانب ذات اقدس الهى، از تعجيلش بهتراست، دنيا چه ارزشى دارد؟»