ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٧١ - ريشه هاى قحطى
دلارى» نوشته است: براى تخمين واقعى هزينههاى انجام شده در جنگ عراق نبايد تنها بودجه اختصاص يافته از سوى دولت، مورد ارزيابى قرار گيرد چرا كه اين جنگ تأثيرات منفى شايانى در اقتصاد آمريكا داشته است كه با در نظر گرفتن اين تأثيرات، كلّ هزينههاى جنگ در عراق به بيش از ٣ تريليون دلار خواهد رسيد.[١]
علاوه بر جنگها، يكى از عوامل مهمّ بروز قحطىها، سياستهاى اقتصادى و تعديلى است كه در كشورهاى مختلف اتّخاذ مىشود. در حالى كه كودكان بىگناه گرسنگى مىكشند، كشورهاى ثروتمند ميليونها تن موادّ غذايى را براى بالا نگه داشتن قيمتها نابود مىكنند يا دست به احتكار مىزنند. «آسوشيتدپرس» به نقل از «سازمان نان جهان» چنين گزارش مىدهد:
گرسنگى جهان ريشه در فرو ريختن ارزشهاى انسانى دارد. براساس گزارشهاى سازمانى كه از لوايح و برنامههاى ضدّ فقر سخن مىگويد، خشونت، قدرت سياسى كم، فقر، تبعيض نژادى و فشارهاى محيطى از مهمترين عوامل سوءتغذيه به شمار مىروند.[٢]
دسته دوم: عواملى كه در پى اثر وضعى، قحطى به بار مىآورند:
بايد توجّه داشت كه قحطى و كمبود موادّ غذايى تنها ريشه در خشكسالىها و بلاياى طبيعى ندارد، بلكه بىكفايتى دولتها و فساد حاكم بر آنها، جنگها، تحريمهاى اقتصادى و از همه مهمتر بى عاطفگى انسان امروز نيز بر اين قحطى و كمبود دامن مىزند. بنابر اعتقادى كه از آيات قرآن برآمده، بلايا محصول اعمال و كردار خود ماست و از ماست كه برماست.[٣] از اين رو بايد ريشههاى قحطى را در رفتار و كردار خود جستوجو كنيم، متون اسلامى به زيبايى براى ما از اين امر رمز گشايى كرده است.
پيامبر اكرم (ص) در روايتى فرمود:
«اگر در ميان شما مردم، پنج چيز پديد آيد، به پنج چيز گرفتار مىشويد؛ اگر ربا بخوريد، ذلّت و خوارى شما را مىگيرد و اگر زنا شيوع يابد، مرگهاى ناگهانى فراوان رخ مىدهد و اگر حاكمان به ستم پرداختند، حيوانات مىميرند و اگر مردم به همديگر ستم كنند، اقتدار و نظمشان مىشكند و اگر سنّت را ترك كنند، بدعت آشكار مىگردد.»
و نيز فرمود:
«اگر نقض پيمان در ميان مردم رايج گردد، دشمنان بر آنها مسلّط مىشوند و اگر به يكديگر ستم روا دارند، قتل در ميانشان گسترش يابد و اگر زكات ندهند، باران كم مىبارد و اگر زنا شيوع يابد، به مرگ ناگهانى گرفتار مىشوند و هر قومى در مكيال و ميزان خيانت كنند، گرفتار قحطى مىگردند.[٤]
امام باقر (ع) مىفرمود:
«سالى از سالى كمبارانتر نيست، ولى خدا آن را هر جا خواهد ببارد. به راستى چون مردمى نافرمانى كنند خداى جلّ جلاله آنچه از باران براى آنها مقدّر است در آن سال، از آنها به ديگران گرداند و به بيابانها و دريا و كوه ببارد، به راستى خدا جعل را در سوراخش به خطاى كسانى كه در محلّ اويند، عذاب كند، چون مىتواند از آنجا به محلّ ديگرى كه اهل معصيت نباشند، نقل مكان كند. سپس امام پنجم (ع) فرمود: «عبرت گيريد اى صاحبان بصيرت» و فرمود: «در كتاب على يافتيم كه رسول خدا (ص) فرمود: چون زنا پديدار شود، مرگ ناگهانى فراوان گردد و چون كم فروشى شود، خدا قحطى و كم زراعتى آرد. چون زكات ندهند، زمين بركت در زراعت و ميوه و معادن ندهد و چون به ناحق قضاوت كنند، معاونت بر ظلم و عدوان كردهاند و چون نقض عهد كنند، خدا دشمن بر آنها مسلّط كند و چون قطع رحم كنند، خدا مال را به دست اشرار دهد و چون امر به معروف و نهى از منكر نكنند و پيرو نيكان خاندان من نشوند، خدا بدان آنها را بر آنها مسلّط كند و نيكانشان دعا كنند و او مستجاب نكند.»[٥]