خدا بر آنان باد، آنان اهل ركوع و سجود و خشوع و نماز و روزه‌اند. آنان فقيهان، عالمان و هوشمندان‌اند، آنان دين‌دار، دوستدار خاندان پيامبر (ص) و اهل عبادت‌هاى شايسته‌اند؛ درود خدا و رحمت و بركات او بر آنان باد». امام صادق (ع) نيز فرمودند: «آنگاه كه بلاها و دشوارى‌ها به شما رسيد، به شهر قم روى آوريد كه قم جايگاه امن فرزندان فاطمه (س) است».[١] امام صادق (ع) در كلام ديگرى فرمود: «بدانيد كه شهر قم حرم من و حرم فرزندانم پس از من است».

امام رضا (ع) فرمود: «بهشت را هشت در است كه يكى از آن درها از آنِ مردم قم است، خوشا به حال آنان، خوشا به حال آنان، خوشا به حال آنان».[٢] امام صادق (ع) فرمود: «خاك قم مقدّس است و مردم آن از ما خاندان پيغمبر (ص) هستند و ما نيز از آنان هستيم، هيچ ستمگرى قصد آزار قم نمى‌كند جز آنكه به زودى عقوبت مى‌شود، مادامى كه مردم قم به برادران خود خيانت نكنند. كه اگر خيانت را پيشه خود سازند، خداوند جبّاران و ستمگران زشتكار را بر آنان مسلّط مى‌گرداند، بدانيد كه آنان ياران قائم ما و مبلّغان حقّ ما هستند».[٣]

امام موسى بن جعفر (ع) فرمود: «قم خانه آل‌محمّد (ص) و جايگاه پيروان آنان است، ليكن گروهى از جوانان آنان به خاطر نافرمانى از پدران و مسخره كردن و سبك گرفتن سالخوردگان و بزرگانشان هلاك مى‌شوند، امّا با وجود اين‌گونه مسائل، خداوند شرّ دشمنان را از شهر قم كوتاه مى‌كند و هر بدى را دور مى‌سازد».[٤] امام رضا (ع) فرمود: «اگر مردم قم نباشند دين اسلام از بين مى‌رود يا كهنه شده و فراموش مى‌گردد».[٥] امام صادق (ع) فرمود: «قم را به اين جهت قم ناميدند كه مردم آن در كنار قائم آل محمّد (ع) گرد مى‌آيند و در راه او استقامت مى‌ورزند و او را يارى مى‌كنند».[٦]

چه بايد كرد كه قم مركز اجتماع مؤمنان باشد، خوش‌گذران‌ها و بى‌بند و بارها آنجا را مركز فساد قرار ندهند و هر كسى قصد اقامت در قم را نكند؟ امام صادق (ع) پاسخ مى‌دهند كه: «با اراده الهى، دين و اهل دين در قم به ظاهر ذليل و خوار قرار گرفتند [هم از نظر سياسى و هم از نظر بهداشتى و بدى آب و هوا] كه اگر چنين نبود [و داراى آب و هواى خوش و خرّم بود] مردم از همه جا براى خوش‌گذارى به آنجا كوچ مى‌كردند و آنجا را به فساد مى‌كشيدند، كه ديگر قم فاسد شده و به فساد كشيده شده، نمى‌توانست الگو و حجّت بر ساير نقاط دنيا باشد و اگر قم حجّت بر ساير بلاد نمى‌شد، آسمان و زمين به هم مى‌ريخت و نظام هستى در نابودى دين خدا نابود مى‌گشت».[٧]

امام صادق (ع) فرمود: «وقتى كه بلاها و فتنه‌ها همه‌جا را فراگيرد، به كوفه و اطراف آن و سپس شهر قم روى بياوريد، كه محلّ امن است و خوب جايى است شهر قم، براى كسى كه مى‌ترسد از بلاها و قصد زندگى دارد».[٨]

مضمون روايت بالا در روايات متعدّدى نقل شده است. امام صادق (ع) از رسول اكرم (ص) نقل مى‌كند كه فرمود: «سرزمينى سبز و نورانى را در دشت كنار كوه كه در بهترين رنگ جلوه مى‌كرد، مشاهده كردم، از جبرئيل پرسيدم، گفت: از آنِ شيعيان وصى تو اميرالمؤمنين (ع) مى‌باشد». سپس رسول اكرم (ص) به شيطان كه در كنار آن سرزمين نشسته بود نهيب زد: «برخيز اى ملعون و در مال و زنان كسانى كه از دين خدا برگشتند شركت كن و شهر قم را رها كن كه اهل قم از پيروان من و على (ع) مى‌باشند».[٩]

تحليل روايات مربوط به قم‌

در روايت شماره يكم، امام صادق (ع) نكات مهمّى را مطرح مى‌فرمايد كه در بررسى و تحليل روايت نقش فراوانى دارد، مانند:

١. مركزيّت علم و حوزه‌هاى علميّه، از كوفه و نجف منتقل مى‌شود و عراق در حوادث ناگوار نمى‌تواند پاسدار حوزه‌هاى علميّه و سنگرهاى ايدئولوژيك باشد. اين حقيقت در حكومت بعثى‌هاى كافر ديده شد كه شيعيان را اخراج كردند و علماى عراق به ديگر بلاد اسلامى متوارى شدند و گروهى به زندان و دسته‌اى تبعيد و ديگران به شهادت رسيدند و حوزه هزار ساله نجف را ويران كردند و مركزيّت علوم اسلامى دست‌خوش حوادث ناگوار گرديد.

٢. در آينده «آخرالزّمان» شهر قم، اين مسئوليّت بزرگ را بر عهده مى‌گيرد و مركزيّت علوم اسلامى در آن تحقّق مى‌يابد و پاسدار دين و كانون فضل و علوم اسلامى مى‌شود. كه اين سخن گرانقدر امام صادق (ع) با تأسيس حوزه علميّه قم لباس واقعيّت پوشيد.

٣. آنگاه كه قم مركز علوم اسلامى شد، طى تحوّلات حيرت‌انگيزى [وقوع انقلاب اسلامى و رهبرى امام خمينى (ره)] علم و دين به دنيا منتشر مى‌شود و مردم دنيا از زبان اهل قم، علم و دين مى‌آموزند، آن‌گونه كه در زمين، مستضعف دينى وجود نداشته باشد، يعنى همه مردم دنيا اسلام را مى‌شناسند و روشن است صدور اسلام به همه جهان، در شرايط عادّى ممكن نيست و مقدّماتى را لازم دارد از قبيل:

الف- بايد قيامى تحقّق پذيرد و حكومت طاغوت را نابود كند.

ب- بايد حكومت اسلامى استقرار يافته، با قدرت و امكانات جهانى، اسلام را به گوش جهانيان برساند.

ج- و لازمه صدور و انتشار اسلام اين است كه انقلاب اسلامى شكست نخورد