در ميان روايات رسيده از پيامبر و امامان معصوم (ع)، بخش قابل توجّهى به پيش‌گويى وقايع آينده اختصاص دارد. در ميان روايات آينده شناسانه، تأكيد خاصّى بر ويژگى‌هاى آخرالزّمان و عصر منتهى به ظهور حجّت خدا، امام زمان (ع) مشاهده مى‌شود. در مقاله حاضر كه از نگاشته‌هاى استاد فقيد مرحوم محمّد دشتى است، به نقش قم در روايات آخرالزّمان پرداخته شده است.

در تداوم بينش آينده‌گرايى معصومان (ع) سخن از شهر قم به ميان مى‌آيد و نقش آن در زمينه‌سازى انقلاب جهانى حضرت مهدى (ع) مورد ارزيابى قرار مى‌گيرد.

امام صادق (ع) مى‌فرمايد: «به زودى كوفه از مؤمنان خالى مى‌شود و علم از آن مى‌گريزد و پنهان مى‌شود، آن‌گونه كه مار در سوراخش پنهان مى‌گردد، سپس علم در شهرى به نام «قم» ظاهر مى‌گردد و شهر قم كانون علم و فضل شده، چنان دنيا را به حقايق آشنا مى‌سازد كه در روى زمين، مستضعفى در دين باقى نماند؛ حتّى زن‌ها در حجله‌ها. چنين زمانى نزديك ظهور قائم آل محمّد (ص) است، سپس خداوند قم و اهل او را قائم مقام حجّت خدا قرار مى‌دهد، كه اگر چنين نشود، زمين بر اهل خودش خراب مى‌گردد و حجّتى باقى نمى‌ماند. آنگاه علم (علوم اسلامى) از قم به تمام دنيا مى‌رسد و مشرق و مغرب عالم را فرامى‌گيرد، پس حجّت خدا بر خلق تمام مى‌گردد، زيرا در تمام روى كره زمين كسى باقى نمى‌ماند كه دين و علم به او ابلاغ نشده باشد و آنگاه امام زمان (ع) ظاهر مى‌شود».[١] آن حضرت در سخن ديگرى فرمودند: «خداوند قم و اهلش را در دست مستكبران ضعيف و ناتوان نمى‌گذارد، بلكه آنها را موفّق و پيروز مى‌كند، ... مصيبت و بلاها از قم و اهل آن دفع مى‌گردد و به زودى زمانى فرا رسد كه قم و اهل آن حجّت بر همه مردم دنيا شوند و اين در زمان غيبت قائم ما و نزديك ظهور اوست، كه اگر چنين نشود، زمين بر اهلش خراب مى‌گردد. فرشتگان خدا همواره بلاها و خطرات را از قم و اهل آن برطرف مى‌سازند و هيچ ستمگرى، قصد نابودى قم را نمى‌كند، مگر آنكه خدا نابودش مى‌سازد و او را به مشكلات و مصيبت‌ها و درگيرى‌هاى خصمانه با دشمنانش، مشغول مى‌سازد و خداوند ياد قم و مردمش را از خاطره آنان مى‌زدايد چنان‌كه آنان خدا را از ياد برده‌اند».[٢]

امام على (ع) فرمودند: «سلام خدا بر مردم قم و رحمت‌