ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦٨ - ١ معنا و مفهوم دجّال

بزرگ‌ترين فتنه آخرالزّمان‌

ابراهيم شفيعى سروستانى‌

اشاره:

در روايات اسلامى، به ويژه رواياتى كه به طريق اهل‌سنّت از پيامبر گرامى اسلام (ص) نقل شده از فتنه‌اى سخن به ميان آمده كه به تعبير روايات بزرگ‌ترين فتنه آخرالزّمان است و از آغاز آفرينش آدم تا روز قيامت فتنه‌اى به مانند آن نيامده است. از اين رويداد بزرگ و فتنه سهمگين در روايات به «خروج دجّال» تعبير شده است.

با وجود آنكه روايات فراوانى در زمينه ويژگى‌هاى دجّال و اعمال و رفتار او نقل شده است،[١] ولى بايد اعتراف كرد كه درك همه وجوه اين موضوع به راحتى امكان‌پذير نيست و نمى‌توان به تصويرى كامل و بدون ابهام از اين پديده عجيب و بى‌مانند دست يافت. با اين حال، با توجّه به ضرورت شناخت اين رويداد آخرالزّمانى و اهميّت آماده شدن براى رويارويى با اين فتنه جهان‌گستر، در اين مقاله با بهره‌گيرى از روايات به تبيين برخى از وجوه فتنه دجّال مى‌پردازيم.

١. معنا و مفهوم دجّال‌

«دجّال» بر وزن فعّال صيغه مبالغه است كه در ادبيات عرب براى دلالت بر زيادى انجام كار از سوى فاعل به كار مى‌رود. در كتاب‌هاى لغت، احتمال‌هاى متعددى براى ريشه و معناى اين واژه مطرح شده است كه در اينجا به برخى از آنها اشاره مى‌كنيم:

الف) واژه دجّال از «دُجَيل» به معناى «قَطْران»[٢] گرفته شده است، گفتنى است اعراب در گذشته، بدن شتران‌