ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢٦ - خراسان، ديار زمينه سازان
خراسان، ديار زمينهسازان
سيّد اسدالله هاشمى شهيدى
براى اينكه معلوم شود هدف روايات از مشرق، ايران اسلامى است، چند نمونه از احاديثى را كه در رابطه با حركت پرچمهاى سياه از خراسان روايت شده و حدود جغرافيايى منطقه قيام زمينهسازان را به نحو شايستهاى از ميان كليه مناطق شرقى جهان مشخّص ساخته است، در اينجا نقل مىكنيم:
١. سيّد بن طاووس (ره) در كتاب «الملاحم و الفتن» در مورد خروج پرچمهاى سياه از خراسان، حديثى را از رسول خدا (ص) بدين صورت آورده است: ثوبان روايات كرده است كه پيغمبر اكرم (ص) فرمود: «هرگاه ديديد كه پرچمهاى سياه از طرف خراسان (يعنى: از ايران براى نبرد) خارج شد، پس شما به سوى آنها بشتابيد اگرچه با دست و زانو (مانند كودكان خردسال) بر روى برف راه برويد زيرا خليفه خدا، مهدى (ع) در ميان آنها يا با آنهاست».[١]
يوسف بن يحياى شافعى، صاحب كتاب «عقدالدرر» پس از آنكه اين حديث را از رسول گرامى اسلام نقل و مدارك و مآخذ آن را ذكر كرده است، درباره معناى اين جمله، از حديث پيغمبر اكرم (ص) كه فرموده است: «زيرا خليفه خدا، مهدى (ع) در ميان آنهاست»؛ مىنويسد: «ممكن است معناى آن جمله اين باشد كه صاحبان آن پرچمها قدرت و سلطهاى به دست مىآورند و زمينه حكومت و سلطنت حضرت مهدى (ع) را فراهم مىآورند».
٢. جلال الدين سيوطى، در كتاب «الحاوى للفتاوى» در مورد خروج پرچمهايى سياه از خراسان و اهداف صاحبان پرچمها در روايتى از ابوهريره از رسول خدا (ص) چنين آورده است: «پيغمبر اكرم (ص) فرمود: پرچمهاى سياهى از خراسان (براى نبرد) بيرون مىآيد كه هيچ چيز نمىتواند جلو آنها را بگيرد تا اينكه در بيت المقدّس نصب مىشود».[٢]
آنگاه سيوطى درباره اين پرچمها چنين مىنويسد: «ابن كثير درباره اين پرچمها گفته است كه اين پرچمها نه آن پرچمهاى سياهى است كه ابومسلم خراسانى با آنها آمد و دولت بنىاميه را سرنگون ساخت بلكه اين پرچمها، پرچمهاى سياه ديگرى است كه براى يارى دادن و ملحق شدن به مهدى (ع) مىآيند و قيامشان به قيام حضرت مهدى (ع) متّصل است».
٣. در «غيبت» نعمانى درباره خروج پرچمهاى سياه از خراسان، حديثى از اميرالمؤمنين (ع) بدين صورت نقل شده است: «امام باقر (ع) فرمودند كه، از اميرالمؤمنين (ع) درباره اين آيه شريفه: «فَاخْتَلَفَالْأَحْزابُ مِنْ بَيْنِهِمْ»[٣] سؤال شد، حضرت فرمودند: با ديدن سه علامت منتظر فرج باشيد. عرض شد: يا اميرالمؤمنين (ع) آن سه علامت چيست؟ فرمود: يكى اختلافى است كه در ميان شاميان، يعنى اهل شام، پيدا مىشود، و ديگرى آمدن پرچمهاى سياه از خراسان است، و سومى وحشتى است كه در ماه مبارك رمضان پديدار مىگردد.
عرض شد: يا اميرالمؤمنين، وحشت در ماه رمضان چيست؟ فرمود: مگر نشنيده ايد گفتار خداى تعالى را كه در قرآن كريم مىفرمايد «إِنْنَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِمْ مِنَ السَّماءِ آيَةً فَظَلَّتْ أَعْناقُهُمْ لَها خاضِعِينَ؛[٤] اگر بخواهيم نشانهاى از آسمان براى آنها مىفرستيم كه گردنهايشان در برابر آن كج شود و خاضع گردند». نشانه آن صدايى است كه از آسمان شنيده مىشود به طورى كه دختران پشت پرده را از خانه بيرون مىكشد، خفتگان را بيدار مىكند و اشخاص بيدار را هراسناك مىگرداند».[٥]
٤. متّقى هندى در كتاب «كنزالعمّال» درباره موضوع