انديشه هاى فقهى- سياسى آيتاللّه العظمى گلپايگانى در عصر غيبت - امامى، محمدمهدى - الصفحة ١٢٢ - ٣ - تدريس و شاگردان آيت الله العظمى گلپايگانى قدس سره

قانونگذارى شده است، بسيارى از احكام ديگر آن براى اصلاح جامعه و ايجاد عدالت اجتماعى و حفظ حقوق امت اسلامى است، همواره مصلحت‌هاى فردى و اجتماعى در احكام فقهى مراعات شده و هرگاه اين دو مصلحت در يكجا باهم اصطكاك و برخورد پيدا كنند مصالح عمومى بر مصالح فردى ترجيح دارد تا جايى كه فرد بايد فداى جامعه شود، به قول امام غزالى متوفى به سال ٥٠٥ ه ق احكام فقهى براى حفظ و نگاهدارى از پنج مصلحت است كه مجموعه نيازهاى روحى و جسمى افراد در آن پنج خلاصه مى‌شود[١]. ١) مصلحت دين ٢) مصلحت نفس ٣) مصلحت عقل ٤) مصلحت ناموس ٥) مصلحت مال، سراسر ابواب فقه و اينكه چرا اين دروس در حوزه تدريس مى‌شود را كه از نظر بگذرانيد، همه احكام و مقررات آن ضامن حفظ و بقاى اين مصلحت‌ها است، هيچ قانونى را در جهان نمى‌توان يافت كه اين همه فراگير و گستردگى داشته باشد، نه در اديان ديگر مى‌توان از آن سراغ گرفت و نه در حقوق‌هاى عرفى كشورها، اين احكام با اين گستردگى كمال و قابليت انعطاف، كه داراست، مى‌تواند با نيازهاى جوامع بشرى در هر دوره و زمان، خود را سازگار سازد، اين ويژگيها را با مطالعه دقيق در احكام فقه اسلام بخصوص در احكام‌

[١]- عليرضا فيض، مبادى فقه و اصول، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، ١٣٧٩، ص ١٢٠.