انديشه هاى فقهى- سياسى آيتاللّه العظمى گلپايگانى در عصر غيبت - امامى، محمدمهدى - الصفحة ٢٤١ - رابطه دين و سياست

از عوامل مؤثر در كنش سياسى مراجع تقليد در قبال نظام سياسى اين است كه ظهور دين اسلام از ابتدا قرين تشكيل حكومت بوده، تأسيس دولت مدنيه توسط پيامبر عظمى الشأن اسلام، اهتمام شريعت اسلام بر سازوارى و نظامند ساختن جوامع بشرى، بر بنيانهاى دينى استوار بود، در اين ميان مراجع تقليد شيعه هم به لحاظ تاريخى (ستمى كه از سوى حاكمان جور بر آنان روا شد) و هم به واسطه آموزه‌هاى رهبران دينى (از امامان معصوم عليهم السّلام گرفته تا مراجع دينى قبل از خود) به تقويت روح عدالت‌خواهى و ستيز با ستمگران همّت گماشته و آن را از ويژگيهاى بارز انديشه سياسى خود قرار داده‌اند، در ميان اديان و مذاهب مختلف، دين اسلام در مقابل مذاهب دنياگريز، علاوه بر تأمين وسايل رستگارى براى پيروان خود، به تنظيم حوزه زندگى مادى آنها نيز مى‌پردازند، اين امر سبب شده است تا آيت اللّه العظمى گلپايگانى قدّس سرّه رغبت بيشترى به امور دنيوى و سياسى از خود نشان دهند، ايشان بر اين اعتقادند كه مذهب، خود را با شرايط متحول تاريخى (با استفاده از عنصر زمان و مكان) تطبيق مى‌دهد و امكان تغيير و تفسيرپذيرى مذهب و انطباقش با شرايط هر عصرى وجود دارد.

آيت اللّه العظمى گلپايگانى قدّس سرّه براى حفظ موازين اسلامى در شرايط عادى آنچه كه موجبات حفظ و نظم جامعه را فراهم مى‌كرد را