شرح دعاى صباح - آقا نجفى قوچانى - الصفحة ١٨ - شرح دعاي صباح
نصف دور و چون در فلك ثوابت كه فلك هشتم است، به محاذى هر برجى ستارههايى است كه اگر به خطوط وصل شود، به صورت حيوانى يا غير آن در آيد، لهذا هر برجى را مسمّى به اسم آن صورة محاذى نمودهاند. چون حمل چون ثور، جوزا، سرطان و اسد، سنبله، ميزان و عقرب، قوس و جدى و دلو و حوت. [١] ظهر: يعنى و آنچنان كسى كه محكم ساخت فلك دوّار را در حالتى كه ثابت است، آن فلك در مقادير اظهار زينت خود به نجوم و بروج و چون حيث محكمى او بيان نشده، عموم جهات را افاده كند، چو از حيث جسميّت در كمال صلابت و عدم تطرّق تغيير و ذبول و نمو و كون و فساد در او چنانچه در عناصر است. قال عزّ من قائل: «وَ بَنَيْنا فَوْقَكُمْ سَبْعاً شِداداً»[١] و امّا از حيث نفس بنا بر حيات داشتن چنانكه قول محقّقين حكما است [٢] و در اخبار و ادعيه اشاره به آن رفته در كمال قوّت و فضيلت چو قوّه غضبيّه و شهويّه ندارد و محرّك جسم به آن عظمت است با سرعت تمام كه به گفتن حرف (لا) هر نقطه از او زياده از پانصد ساله راه را طى نمايد.
و امّا از حيث شكل متقن و بهتر از هر شكلى شكل كره است كه به او خرابى و فساد دير راه يابد و بسيط است و واحد است و غير متناهى، چو انتهاى سطح خط است و خط در كره بالفعل نباشد و همچنين از حيث كم متّصل و منفصل إلى غير ذلك.
بطن: بعد از اينكه در فقرات سابقه اشاره فرمود، به بعثت نبى و پهن كردن او بساط شريعت ابلج غرّا را به اين فقره اشاره دارد، به مقام وصايت يعنى محكم كرد ساخت فلك ولاية كه در او شمس وصاية طالع، بقوله: «يا ايُّها الرَّسُولُ بَلِّغْ ما انْزِلَ الَيْكَ مِنْ رَبِّكَ ...»[٢] كه دور زننده است، اين فلك در مقدارهاى تزين خود به بروج دوازدهگانه كه ائمّه اثنى عشر
______________________________ [١] حمل (برّه) يا كبش (قوچ)، ثور (گاو نر)، جوزا يا توامان (دو پيكر)، سرطان (خرچنگ)، اسد يا ليث (شير)، سنبله (خوشه گندم)، ميزان (ترازو)، عقرب (كژدم)، قوس يا رامى (كمان)، جدى يا تيس (بزغاله)، دلو يا ساقى و يا آبريز (سطل)، حوت يا سمكه (ماهى) اينها صور فلكى هستند.
[٢] حكماى قديم، اسلامى و غير اسلامى براى افلاك نهگانه نوعى از حيات قائل بودند.
[١] - النباء- ١٢: و بر فراز شما هفت( آسمان) محكم بنا كرديم.
[٢] - مائده- ٦٧: اى پيامبر آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده است، كاملا( به مردم) برسان ....