كسانى كه موقع عبادت به اين سو و آن سو توجه دارند و به اصطلاح فاقد حضور قلب هستند، براى اين است كه بر انديشه‌هاى پراكنده‌اى كه زاييده قوه تخيل است ولايت و تسلط ندارند. از اين جهت يك نماز چهار ركعتى را با افكار بسيار پراكنده به پايان مى‌رسانند و اسكلتى بى‌روح تحويل مى‌دهند.

در احاديث اسلامى مى‌خوانيم كه پيامبر صلى اللّه عليه و اله و سلم فرموده است: «قلب انسان (مقصود ادراكى است) بسان پرى است كه بر درختى آويزان باشد. و باد آن را به اين سو و آن سو مى‌برد و پشت و رو مى‌كند».

«مولوى» مضمون اين حديث را به نظم درآورده است و مى‌گويد:

در حديث آمده كه‌دل همچون پرى است‌		در بيابانى اسير صرصرى است‌
باد پر را هر طرف راند گزاف‌		گه چپ و گه راست، صدها اختلاف‌[١]

امّا پويندگان راه بندگى، به واسطه تكامل و قدرتى كه در سايه بندگى پيدا مى‌كنند، بر تمام انديشه‌هاى پراكنده خود تسلط پيدا

[١] - مثنوى، دفتر سوم.