مخصوص به خود داشته‌اند، ازاين‌رو هميشه در جهان فلسفه‌ها وجود داشته نه فلسفه؛ ولى پيامبران الهى هميشه مؤيد و مصدّق يكديگر بوده‌اند و يكديگر را نفى نكرده‌اند، هر كدام از پيامبران اگر در محيط و زمان پيامبر ديگر مى‌بود مانند او قانون و دستورالعمل مى‌آورد[١].

٦. راز ختم نبوت‌

از مطالب گذشته مى‌توان به راز ختم نبوت به دست پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله و سلّم پى برد. زيرا انسان بعد از طى مراحل مختلف، قابليت دريافت برنامه كلى هدايت خود را پيدا مى‌كند و از اين مرحله به بعد انسان با رشد و تكامل عقلانى خود مى‌تواند بدون پيامبر و با اتكا به كتاب مقدس او و ائمه هدى طى طريق نمايد، همان‌گونه كه شهيد مطهرى مى‌گويد:

بشر در مسير تكاملى خود مانند قافله‌اى است كه در راهى و به سوى مقصد معينى حركت مى‌كند، ولى راه را نمى‌داند. هرچند يك بار به كسى برخورد مى‌كند كه راه را مى‌داند و با نشانى‌هايى كه از او مى‌گيرد ده‌ها كيلومتر راه را طى مى‌كند ... تا تدريجا خود قابليت بيشترى براى فراگيرى پيدا مى‌كند و مى‌رسد به شخصى كه نقشه كلى راه را از او مى‌گيرد و براى هميشه با در درست داشتن آن نقشه از راهنمايى‌هاى جديد بى‌نياز مى‌گردد[٢].

نام احمد نام جمله انبياست‌		چون كه صد آمد نود هم پيش ماست‌

دلايل انحصار صراط مستقيم به اسلام‌

تا اين‌جا ما به تحليل دو اصل مهم «ضرورت وحدت دين» پرداختيم اين دو بحث نقش كليدى در روشن شدن زواياى بحث «پلوراليزم» دارد و بعد از گذر از اين دو مرحله انسان براى تعيين دين حق و برتر، از بين اديان مختلف، نيازمند معيارهايى براى تعيين و شناخت دين حق است.

[١] - مقدمه‌اى بر جهان‌بينى اسلامى( وحى و نبوت)، ص ١٦٥ و نيز ١٤٦.

[٢] - مجموعه آثار، ج ٣، ص ١٦١.