در اوايل طرح نظريه «جمهورى اسلامى» برخى از اشخاص و گروه‌ها خواستار اضافه كردن قيد «دموكراتيك» بر آن بودند[٢] (جمهورى دموكراتيك اسلامى). تا رنگ آزادى و دموكراسى آن بيشتر شود. اما امام خمينى با اين پيشنهاد به شدت مخالفت كرد، شهيد مطهرى به عنوان تئوريسين انقلاب، دلايل رد آن را چنين تبيين مى‌كند:

١- زايد بودن‌

در اسلام همان‌طورى كه مى‌دانيد آزادى فردى و دموكراسى وجود دارد منتها با تفاوتى كه ميان بنيش اسلامى و بينش غربى وجود دارد كه آنها را بعدا توضيح مى‌دهم. با توجه به اين نكته روشن مى‌شود كه در عبارت جمهورى دموكراتيك اسلامى، كلمه دموكراتيك حشو و زايد است![٣].

٢- توهم نبود آن در اسلام‌

به علاوه در آينده وقتى كه مردم در دولت جمهورى اسلامى يك سلسله آزادى‌ها و دموكراسى‌ها را به‌دست آوردند، ممكن است بعضى‌ها پيش خود اين‌طور تفسير كنند كه اين آزادى‌ها و دموكراسى‌ها نه به دليل اسلامى بودن اين جمهورى، كه به دليل «دموكراتيك» بودن آن حاصل شده است ...

[١] - پيرامون انقلاب اسلامى، ص ٦٦.

[٢] - از طراحان اين پيشنهاد مى‌توان به مرحوم بازرگان اشاره كرد كه امروزه برخى مثل دكتر سروش از آن دفاع مى‌كنند و حكومت آرمانى را« حكومت دموكراتيك دينى» معرفى مى‌كند. ر. ك: فربه‌تر از ايدئولوژى، ص ٢٧٣ به بعد/ نظر آخر ايشان چنين است:« من معتقدم كه بهترين حكومت در حال حاضر براى جوامعى مثل ما حكومت دموكراتيك است». ر. ك: نشريه موج، شهريور ١٣٧٧، ص ٩.

[٣] - پيرامون انقلاب اسلامى، ص ٧٨.