روح آزادخواهى و حريت در تمام دستورات اسلامى به چشم مى‌خورد، در تاريخ اسلام، با مظاهرى روبرو مى‌شويم كه گويى به قرن هفدهم دوران انقلاب كبير فرانسه و يا قرن بيستم دوران مكاتب مختلف آزادى‌خواهى متعلق است‌[٣].

آزادى‌هاى اجتماعى‌

استاد «آزادى‌هاى اجتماعى» را از اهداف پيامبران ذكر مى‌كند:

يكى از مقاصد انبياء به‌طور كلى و به‌طور قطع، اين است كه آزادى اجتماعى را تأمين كنند و با انواع بندگى‌ها و بردگى‌هاى اجتماعى و سلب آزادى‌هايى كه در اجتماع هست، مبارزه كنند[٤].

علامه شهيد با تقديس آزادى اجتماعى، در تبيين آن به روايت ذيل از پيامبر صلّى اللّه عليه و اله و سلّم استناد مى‌كند:

اذا بلغ ابى العاص ثلاثين اتخذوا عباد اللّه خولا و مال اللّه دولا و دين اللّه دخلا.

اولاد ابى العاص (اموى‌ها) اگر به سى نفر برسند، بندگان خدا را بنده خود و مال خدا را مال خود حساب مى‌كنند، و در دين خدا هم آن‌چه بخواهند،

[١] - ر. ك: نهج البلاغه، نامه ٣١، شماره ٨٧.

[٢] - ر. ك: پيرامون انقلاب اسلامى، ص ٣٤ و ٣٥.

[٣] - پيرامون انقلاب اسلامى، ص ٣٢.

[٤] - گفتارهاى معنوى، ص ١٨.