جنبه دیگری که حضرت امام حسن عسکری(علیه السلام)با آن روبرو بود، مسئولیت آماده کردن مردم برای غیبت فرزندش مهدی و عادت دادن مؤمنان به برخورد غیر مستقیم با امام غایب بود، آن حضرت این امور را از طریق اقدامات و برنامه هایی زنجیره وار، به انجام می رساندند; اقداماتی چون: خبر دادن به مردم از غیبت قریب الوقوع حضرت مهدی(علیه السلام)و دستور دادن به مردم برای مراجعه به عثمان بن سعید که نماینده عام آن حضرت بوده است. حضرت امام حسن عسکری(علیه السلام)پس از این که حضرت امام مهدی(علیه السلام)را در حال کودکی به گروهی از اصحاب خود نشان داد به آن ها فرمود:

«هذا إمامکم من بعدی وخلیفتی علیکم ، أطیعوه ولا تتفرقوا من بعدی فتهلکوا فی أدیانکم ، ألا وأنکم لا ترونه من بعد یومکم هذا حتی یتم له عمر، فاقبلوا من عثمان ما یقوله وانتهوا الی أمره واقبلوا قوله فهو خلیفة إمامکم والأمر إلیه»;پس از من این امام شما و جانشین من بر شما است از او پیروی کنید و پس از من به تفرقه و تشتّت نگرایید که دینتان نابود خواهد گردید. آگاه باشید که شما از امروز به بعد تا آن هنگام که مدت زمان معینی بر او بگذرد، وی را نخواهید دید پس آن چه را که عثمان می گوید بپذیرید و به دستورات او گردن نهاده، کلامش را قبول کنید که او جانشین امام شما است و کار امامت به دست او است[١].

از دیگر اقدامات حضرت امام حسن عسکری(علیه السلام)در این عرصه، تأکید آن حضرت بر به کار گرفتن روش عزلت گزینی و دوری کردن از مردم و برخورد غیر مستقیم با مؤمنان است تا آن ها را برای مرحله غیبت آماده سازد. آن حضرت جز در اوقاتی که برای رفتن به دارالخلافه سوار می شد، حتی با شیعیان خاص خود نیز از پشت پرده سخن می گفت و این کار از جانب آن حضرت و پیشتر از وی، پدر بزرگوارش حضرت امام هادی(علیه السلام)، مقدمه ای برای غیبت حضرت صاحب الزمان(علیه السلام)به شمار می رود تا شیعه با این امر انس گرفته، غیبت آن حضرت برای آن ها چیز عجیبی نبوده و پرده پوشی و استتار امام از شیعیان به صورت امری عادی در آید[٢]، از دیگر اقداماتی که در همین راستا به انجام رسید تثبیت سیستم وکیلان امام و تأیید نمودن کتاب های حدیثی بود که اصحاب ائمه روایات خود از ائمه و پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله وسلم)را در آن جمع آوری نموده بودند[٣]تا مؤمنان در زمان غیبت به چنین کتاب هایی مراجعه کنند[٤].

حضور حضرت مهدی(علیه السلام)در وفات پدر

[١] غیبت طوسی/ ٢١٧.

[٢] مسعودی، اثبات الوصیه/ ٢٦٢.

[٣] ر.ک رجال کشّی/ ٤٨١، ٤٥١، رجال ابن داود/ ٢٧٢ - ٢٧٣، وسائل الشیعة ١٨ / ٧٢، سید ابن طاووس، فلاح السائل/ ١٨٣ و..) .

[٤] برای آگاهی از نقش حضرت امام حسن عسکری(علیه السلام)در این عرصه، می توان به کتاب تاریخ الغیبة الصغری تألیف شهید سید محمد صدر(رحمه الله)/ ٢٦٩ به بعد، همچنین کتاب حیاة الامام العسکری(علیه السلام)تألیف شیخ طبسی/ ٣١٣ - ٣٢٦ مراجعه نمود.