حضرت امام حسن عسکری(علیه السلام)در چنین اوضاع هراسناک و سختی با مسئولیتی روبرو بود که در درجه بالایی از اهمیت و حساسیت قرار داشت; از یک سو بر آن حضرت بود که مسأله تولد حضرت مهدی(علیه السلام)را از دیدگان حکومت عباسی کاملاً پنهان کرده و نگذارد آنان به وجود، ولادت و مکان زندگی آن حضرت پی ببرده یا حتی شناختی اجمالی از وقوع چنین مسأله ای پیدا کنند; این کار به خاطر حفظ این فرزند از اعمال قتل عام گونه حکومت عباسی که در کمین این فرزند نیز بودند انجام می شد به همین خاطر است که در خبر ولادت حضرت امام زمان(علیه السلام)می بینیم، امام عسکری(علیه السلام)تا چه اندازه بر مخفیانه بودن این مسأله تأکید می نمایند و به هر کس از فامیل و شعیان خاص که از خبر این ولادت مطلع گشته دستورات شدید و اکید می دادند تا این خبر را کاملاً از دیگران پنهان دارند آن حضرت به عنوان مثال به احمد بن اسحاق فرمودند: برای ما فرزندی به دنیا آمده است این خبر باید در نزد تو پوشیده بماند و از همه مردم کتمان گردد[١].

اما از جهت دیگر، در کنار این پنهان کاری و پرده پوشی و در آن اوضاع هراس انگیز و تفتیش های غافلگیرانه و پیوسته حکومت عباسی، بر آن حضرت بود که خبر ولادت حضرت مهدی(علیه السلام)را در نزد شیعیان به گونه ای اثبات نماید که پس از وفات آن حضرت هیچگونه شکی در وجود و امامت آن حضرت برای شیعیان باقی نماند. پس لازم بود آن حضرت شاهدانی بر این مطلب پیدا کند و آن ها را از این امر مطلع گرداند تا بعدها شهادت خود را برای دیگران نقل کرده و تاریخ نیز این شهادت ها را برای نسل های آینده ثبت نماید. لذا آن حضرت تعدادی از شیعیان خاص خود را از امر ولادت حضرت مهدی(علیه السلام)مطلع نمود[٢]و پس از گذشت سه روز از ولادت، آن حضرت نوزاد را به آنان نشان داد[٣]، همچنین، پس از گذشت چند سال از ولادتِ آن حضرت، در حالی که حضرت مهدی(علیه السلام)پسر بچه کوچکی بودند او را به چهل تن از بزرگان و اصحاب خالص خود نشان داده و به آن ها اعلام کرد که پس از او این پسر امام خواهد بود[٤]آن حضرت همچنین گاه گاه حضرت مهدی(علیه السلام)را به تنهایی به بعضی از اصحاب خود نشان می داد و حضرت مهدی نیز برای آن ها کرامت هایی به ظهور می رساند و آن ها را در باره امامت خود به یقین می رساند[٥]. حضرت امام حسن عسکری(علیه السلام)با توجه به لزوم حفاظت شدید از زندگی این فرزند مقدس از جنایت و نسل کشی حکومت عباسی، اقدامات دیگری نیز با هدف ثبت ولادت جانشین خود در تاریخ به انجام رسانده است به گونه ای که طبق نقل شیخ مفید(رحمه الله)ولادت حضرت مهدی(علیه السلام)در تاریخ به قوی ترین شکلی که ممکن است ولادت انسانی در تاریخ به ثبت برسد، به اثبات رسیده است[٦].

[١] کمال الدین/ ٤٣٤.

[٢] کمال الدین/ ٤٣١، ر) ک محمد بن فیض کاشانی، معادن الحکمة فی مکاتیب الائمة ٢ / ٢٧٥.

[٣] کمال الدین/ ٤٣١.

[٤] شیخ طوسی، غیبت/ ٢١٧، شیخ حر عاملی، اثبات الهداة/ ٤١٥، حافظ سلیمان حنفی، ینابیع المودة/ ٤٦٠.

[٥] برای دست یابی به این ماجراها می توان به کتاب تبصرة الولی تألیف سید بحرانی و فصل هایی از کتاب های غیبت که به شرح کسانی که در زمان حیات امام حسن عسکری(علیه السلام)به حضور حضرت مهدی شرفیات شدند مراجعه نمود.

[٦] الفصول العشرة فی الغیبة که در ضمن کتاب عدة رسائل شیخ مفید چاپ شده است/ ٣٥٣.