آن حضرت که ـ درود خدا بر او باد ـ اواخر شب جمعه پانزدهم شعبان در خانه پدرش حضرت امام حسن عسکری(علیه السلام)در شهر سامرا پا به عرصه وجود نهاد. شب مبارکی که بر اساس روایات شریفی که در صحاح، از پیغمبر اکرم(صلی الله علیه وآله)روایت شده، زنده نگه داشتنش به عبادت و روزه گرفتن در روزش مستحب است. این روایات علاوه بر کتاب های روایی مکتب اهل بیت(علیهم السلام)[١]در کتاب های اهل سنّت نیز نقل شده است; چون سنن ابن ماجه سنن ترمزی و سایر کتاب های اهل سنّت[٢].

ولادت آن حضرت، بنابر مشهورترین روایات در سال ٢٥٥/هـ ق صورت پذیرفته است. البته روایات دیگری نیز وجود دارد که سال ولادت آن حضرت را ٢٥٦ یا ٢٥٤/ هـ ق ذکر نموده اند، اما همه این روایات، در تعیین روز تولد که پانزدهم شعبان باشد اتفاق دارند. البته به دلیل وجود بعضی از شواهد، تاریخ اول که ٢٥٥/هـ ق باشد بر سایر تاریخ ها ترجیح دارد از جمله آن شواهد می توان به وارد شدن این تاریخ در کتاب غیبت تألیف شیخ راستگو فضل بن شاذان، که از قدیمی ترین منابعی است که خبر ولادت آن حضرت را ثبت کرده، اشاره نمود او خود با زمان ولادت حضرت امام مهدی(علیه السلام)معاصر بوده و اندکی قبل از وفات پدر بزرگوار آن حضرت، حضرت امام حسن عسکری(علیه السلام)از دنیا رفته است[٣]، از سایر شواهد این است که بسیاری از روایات روز ولادت آن حضرت را نیمه شعبان مصادف با روز جمعه ذکر کرده، اما در سال ولادت آن حضرت اختلاف کرده اند ما با مراجعه به تقویم تطبیقی تاریخ در می یابیم که روز نیمه شعبان تنها در سال ٢٥٥/ هـ ق با روز جمعه مصادف بوده است و در سال های دیگری که این روایات ذکر کرده اند این روز با روز جمعه مصادف نبوده است[٤].

[١] شیخ صدوق، ثواب الاعمال: ١٠١، شیخ طوسی، مصباح المتحجد: ٧٦٢، سید بن الطاووس، اقبال الاعمال: ٧١٨.

[٢] ر.ک مسند احمد بن حنبل ٢ / ١٧٦، سنن ابن ماجه/ ٤٤٥ - ١ / ٤٤٤، فیض القدیر ٤ / ٤٥٩، سنن ترمزی ٣ / ١١٦، کنزالعمال ٣ / ٤٦٦ و بسیاری از کتب دیگر.

[٣] برای دست یابی به این روایات می توان به کتاب النجم الثاقب تألیف میرزای نوری ٢ / ١٤٦ به بعد مراجعه نمود همچنین ر.ک کافی ١ / ٣٢٩، کمال الدین/ ٤٣٠.

[٤] منظور ما از تقویم تطبیقی تقویمی است که میان روزهای تقویم سال شمسی و روزهای تقویم سال قمری تطبیق ایجاد می نماید البته تقویم های بسیاری از این دست به صورت کتاب یا برنامه های رایانه ای به وجود آمده است که به صورت دقیق می تواند هر روز از روزهای سال هجری قمری را با تقویم هجری شمسی و یا تقویم شمسی میلادی مطابقت نماید ما در تحقیق خود به تقومی تطبیقی که از دانشگاه تهران منتشر گردیده و از اولین روز سال یکم هجرت پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله وسلم)تا آخرین روز قرن پانزدهم هجری را شامل می گردد استفاده کرده ایم.