اما اگر آنان، این حدیث شریف را با واقع بینی مورد تدبر قرار داده و به معانی روشن آن - که به وضوح بر ائمه دوازده گانه عترت رسول الله(صلی الله علیه وآله)انطباق داشته و با اعتقاد به غیبت امام دوازدهم مهدی موعود(علیه السلام)سلسله آنان تا روز قیامت نیز پیوسته خواهد ماند - استناد می نمودند هرگز در دام تأویل های بی مورد و بیراهه های سرگردان کننده نمی افتادند; خصوصاً این که مطابق اعتقاد امامیه حضرت مهدی(علیه السلام)در حال غیبت نیز با روش هایی مخفیانه مأموریت حفظ دین را به انجام می رساند و همین مقدار در اتمام حجت خداوند بر بندگان به واسطه آن وجود مقدس کفایت می کند که احادیث سابق و آنچه از این پس خواهیم آورد بر همین مطلب دلالت دارند.

٤. احادیث خالی نبودن هیچ زمانی از پیشوایی از قریش که مردم را از مرگ جاهلیت نجات بخشد

این نیز از احادیث شریفی است که از طریق شیعه و سنّی روایت گردیده است، ما از آن میانه تنها به روایاتی اکتفا می کنیم که در کتاب های معتبر اهل سنّت نقل شده باشد، بخاری و مسلم در صحیح خود احمد بن حنبل در مسند و دانشمندان دیگر اهل سنّت با اسناد متفاوت این حدیث را از حضرت پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله)نقل نمودند که فرمود: همواره امر خلافت و حکومت مسلمانان در قریش خواهند ماند حتی اگر از همه مردم روی زمین دو نفر باقی بمانند[١].

بخاری در تاریخ، احمد در مسند، ابن حِبّان در صحیح، ابن ابی شیبه در مسند، طَیالِسی در مسند و ابو یعلی، طبرانی، بزّار، هیثمی و دیگران با الفاظی نزدیک به هم و سندهایی متعدد این روایت را از پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله)نقل کرده اند که مطابق نقل طیالسی فرموده است:

«مَن مات بغیر إمام مات میتةً جاهلیة ، ومَن نزع یداً من طاعة جاء یوم القیامة لا حجة له»;

هر کس بدون امام بمیرد به مرگ جاهلیت مرده است و هر کس دست از اطاعت و فرمانبرداری امام خود بکشد در روز قیامت بدون حجّت و برهان مشهور می شود[٢].

ابن حبان در تشریح معنای این حدیث شریف این گونه توضیح داده است: ابو حاتم گوید: کلام پیغمبر اکرم(صلی الله علیه وآله): که فرموده است:«مات میتةً جاهلیة»; او به مرگ جاهلیت مرده است. معنایش این است که اگر کسی بمیرد و معتقد نباشد که او را امامی است که مردم را به بندگی خدا خوانده، اسلام در هنگام حوادث و پیشامدهای سخت به واسطه او دوام و استقرار می یابد و برعکس به پیروی کسانی گردن بنهد که فاقد اوصافی که در رابطه با امام و پیشوای دینی ذکر کردیم باشد، به مرگ جاهلیت مرده است[٣].

معنی «امر» در کتاب و سنّت

[١] صحیح بخاری ٩ / ٧٨، صحیح مسلم ٣ / ١٤٥٢، مسند احمد ٢/ ٩٣ و ٢ / ٢٩ با سندی دیگر.

[٢] تاریخ طبری ٦ / ٤٤٥، مسند احمد ٣ / ٤٦٦، صحیح ابن حِبّان ٧ / ٤٩، مسند طیالسی ١٢٥٩ هـ ١٩١٣، مسند ابن ابی شیبه ١٥ / ٣٨، معجم کبیر طبرانی ١٠ / ٣٥٠، مجمع الزوائد ٢ / ٢٥٢، به نقل از ابو یعلی، بزار و طبرانی.

[٣] صحیح ابن حبان ٧ / ٤٩.