نخستین وجه تأویل حدیث، تفسیر فقر به فقر مادی و دنیوی است؛ اما نه به گونه‌ای که تأیید فقر باشد و ترویج فقر میان شیعیان، یا نشانه شیعه و محب اهل بیت را فقر بداند، بلکه تنبّؤ و پیشگویی است برای وضعیتی که به زودی برای شیعیان رقم خواهد خورد و باید اگر خود را محب اهل بیت می‌شمرند، برای پذیرش فقر و سختی آماده باشند و این فقر را _ که به خاطر حب اهل بیت به آنها عارض می‌شود _ بر غنی ترجیح دهند و بر آن صبر کنند. نکات زیر در این برداشت اثر دارد:

١. بیان شریف رضی(ره) ذیل حکمت ١١١ نهج البلاغه مؤید این تفسیر است. حضرت در وفات سَهْل بن حُنَیْف الأَنصاریّ از بهترین یارانشان فرمودند: « لَوْ أَحَبَّنِی جَبَلٌ لَتَهافَتَ‌»، تفسیر شریف رضی چنین است:

معنی ذلك أن المحنة تغلظ عليه فتسرع المصائب إليه و لا يفعل ذلك إلا بالأتقياء الأبرار و المصطفين الأخيار، و هذا مثل قوله _ علیه السلام _ : «مَنْ أَحَبَّنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَلْيَسْتَعِدَّ لِلْفَقْرِ جِلْبَابًا» و قد يؤول ذلك علی معنی آخر ليس هذا موضع ذكره‌.[١]

شارح نهج البلاغه نیز در این معنا روایاتی ذکر کرده می‌گوید:

قد ثبت‌ أن النبي _ صلی الله علیه و آله _ قال له‌: «لا يحبك إلا مؤمن و لا يبغضك إلا منافق»‌ و قد ثبت‌ أن النبي _ صلی الله علیه و آله _ قال:‌« إن البلوی أسرع إلی المؤمن من الماء إلی الحدور»، و في حديث آخر: «المؤمن ملقی و الكافر موقی‌»، و في حديث آخر: «خيركم عند الله أعظمكم مصائب في نفسه و ماله و ولده‌»، و ‌هاتان المقدمتان يلزمهما نتيجة صادقة و هي أنه _ علیه السلام _ لو أحبه جبل لتهافت و لعل هذا هو مراد الرضي بقوله و قد يؤول ذلك علی معنی آخر ليس هذا موضع ذكره‌.[٢]

٢. گویی امیرمؤمنان‌ _ علیه السلام _ به دورانی اشاره دارند که از اقدام معاویه آغاز شد. وی در چندین بخشنامه حکومتی، ضمن امر به جعل احادیث و اقدامات دیگر، حکومت را از کسی که حتی فضایل امام علی _ علیه السلام _ و اهل بیتش را روایت کند، بریء الذمه دانست.[٣] وی در بخشنامه‌ای که به همه مناطق تحت حکمرانی‌اش فرستاد، آورد:

انظروا من قامت علیه البینة أنه یحب علیاً و أهل بیته فامحوه من الدیوان، و أسقطوا

[١].‌ نهج البلاغة، ص٤٨٨، حکمت ١١١.

[٢].‌ شرح ابن ابی الحدید، ج‌١٨، ص٢٧٥.

[٣].‌ همان، ج١١، ص٣٦