صحيفه امام - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ٤٥٥ - پىنويسها
٥- «ثقل اكبر و ثقل كبير»
مراد از ثقل اكبر، كتاب خدا «قرآن» و از ثقل كبير، اهل بيت- عليهمالسلام- است و قرآن چون اكبر از همه چيز حتى اهل بيت- عليهم السلام- است لذا اكبر مطلق است.
در حديثى از نبى مكرّم (ص) آمده است كه:
«يا ايُّهاالنّاسُ اًّنّى قَد تَرَكْتُ فيكُمُ الثَّقَلَيْنِ خَليفَتَيْنِ، انْ اخَذْتُمْ بِهِما لَنْ تَضِلُّوا بَعْدى، احَدُهُما اكْبَرُ مِنالَّاخِرِ: كِتابُالله حَبْلٌ مَمْدُودٌ مابَيْنَ السَّمأِ وَالْاضرْضِ، أَوْ قالَ: الَىالارْضِ، وَعِتْرَتى اهْلُ بَيْتى، الا وَ انَّهُما لَنْ يَفْتَرِقا حَتى يَرِدا عَلىَالْحَوْض».
اى مردم بدرستى كه من در ميان شما اين دو چيز گرانقدر را برجاى مىگذارم. اگر از آنها پيروى كنيد پس از من هيچگاه گمراه نخواهيد شد. از آن دو يكى بزرگتر از ديگرى است:
ريسمانى است [كتاب خداوند كه ريسمانى است كشيده شده در ميان آسمان و زمين. يا اينكه حضرت (ص) فرمود:
به سوى زمين، و عترت يعنى اهل بيت خود را؛ بدانيد كه اين دو از هم جدا نخواهند شد تا آنگاه] كشيده شده از آسمان كه در كنار حوض بر من وارد گردند.
(بحارالانوار، كتابالامامْ، ج ٢٣، ص ١١٧)
٦- «مقام اتصال كثرت به وحدت»
مراد بازگشت جميع موجودات و مراتب هستى به اصل ربوبى خويش در قيامت و آخرت است. به عبارت ديگر رجوع كثرات در عالم وجود به وحدتى است كه از آن نشأت گرفته است، همان مقام اتصال كثرت به وحدت است.
٧- «متواتر»
اين اصطلاح دراىْ و حديث و اصول است و خبرى است كه جماعتى آن را نقل كرده باشند به نحوى كه مفيد علم باشد يعنى علم عادى، و محال باشد كه همگى تبانى بر كذب كرده باشند و بالجمله يكى از طرق علم عادى اخبار متواتره است و اغلب اطلاعات و علوم ما نسبت به امور تاريخى از همين راه است. زيرا گاه يك خبرى را عدهاى به نحو واحدى ولو وحدت معنوى نه لفظى نقل نمايند، محال است كه همگى تبانى كرده باشند پس مفيد يقين خواهد بود.
(فرهنگ علوم دكتر سجادى به نقل از معالم، ص ١٠١ و تلويح تفتازانى، ص ٤٢٩)
٨- «صحاح ششگانه»
صحاح ششگانه به ترتيب زمان از اين قرار است:
١- صحيح بخارى يا (الجامع الصحيح) از ابوعبدالله محمد بن اسمعيل بخارى (متوفى ٢٥٦ ه. ق.)
٢- صحيح مسلم از ابوالحسين مسلم بن حجاج قشيرى نيشابورى (متوفى ٢٦١ ه. ق.)
٣- سنن ابن ماجه از محمدبن يزيدبن ماجه قزوينى (متوفى ٢٧٣ ه. ق.)
٤- سنن ابى داود از سليمان بن اشعث بن اسحق سجستانى (متوفى ٢٧٥ ه. ق.)
٥- جامع ترمذى يا (سنن ترمذى) از ابوعيسى محمدبن عيسىبن سَوْره (متوفى ٢٧٩ ه. ق.)
٦- سنن نسائى (مسمى به مجتبى) از ابوعبدالرحمن احمدبن شعيب (متوفى ٣٠٣ ه. ق.)
كتب ششگانه مذكور در فوق بهاضافه موطاً و مسند ابن حنبل (متوفى ٢٤١ ه. ق.) جوامع اوليه حديث اهل سنت را تشكيل مىدهد.
٩- «... به طور متواتر نقل شده است»
براى اطلاع از منابع فراوان و اثبات تواتر اين حديث شريف به كتاب گرانقدر و نفيس «عبقات الانوار» تأليف علامه مجاهد كبير مير حامد حسين هندى (متوفى ١٣٠٦ ه خ. ق.) كه شش جلد آن ويژه سند و شرح اين حديث از طريق علماى اهل سنت است، مىتوان رجوع كرد.