عالم است وحدت مَلِک با مالک به خوبی روشن است و آنجاست که رابطه حقیقی بین مالک و مملوک برقرار است. لذا راجع به مُلک در قیامت در قرآن آمده است: لِمَنِ الْمُلْک الْیوْمَ لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهّارِ [١].

بالاتر اینکه در آیه دیگر آمده است: قُلِ اللَّهُمَّ مالِک الْمُلْک [٢] بگو ای خدای مالک مُلک. در این آیه مُلک و صاحب اختیاری در مدیریت، به عنوان یک امر مملوک فرض شده است. مفاد لِمَنِ الْمُلْک الْیوْمَ نیز همین است و به اصطلاح «لام» افاده مِلک میکند. معنی آیه این است که مالک کیست؟ پاسخ این است که خداست.

پس معلوم میشود که مُلک و مِلک این قدرها از یکدیگر جدا نیستند و آن طور که گفته میشود دو قلمرو جداگانه ندارند.

آیا خداوند فقط مالک و مَلِک روز قیامت است و در دنیا نیست؟ خیر، بلکه خداوند مالک و مَلِک حقیقی هم دنیا و هم آخرت است. فرقش این است که بشر چون در دنیا چشم حقیقتبین ندارد، مالکها و مَلِکهای اعتباری و مجازی را میسازد؛ خود را و دیگری را مالک بر اشیاء و مَلِک آنها میداند و میگوید من مالک این خانهام ولی هنگامی که حقایق جهان برایش مکشوف شد و نگاهی واقعبینانه بر جهان افکند آنگاه خواهد دید که همه مِلکها و مُلکها ساختگی بوده و مالک و مَلِک حقیقی هستی اوست. فَکشَفْنا عَنْک غِطاءَک فَبَصَرُک الْیوْمَ حَدیدٌ [٣].

روایت ذیل نیز همین مطلب را بیان میفرماید:

عن جابر عن ابی جعفر علیه السلام أنه قال: الْامْرُ یوْمَئِذٍ وَ الْیوْمَ کلُّهُ لِلَّهِ. یا

[١]. مؤمن/ ١٦.

[٢]. آلعمران/ ٢٦.

[٣]. ق/ ٢٢.