آن گمراه خواهند شد؛ چنانکه در آیه ٢٦ همین سوره میخوانیم: یضِلُّ بِهِ کثیراً وَ یهدی بِهِ کثیراً خدا به وسیله قرآن گروه زیادی را هدایت و گروه زیادی را گمراه خواهد نمود. ولی البته «وَ مایضِلُّ بِهِ الَّا الْفاسِقینَ» [١] خدا گمراه نمیکند به وسیله قرآن مگر فاسقها را. فاسقها یعنی خارجشدههای از مسیر فطرت انسانی [٢].

مولوی میگوید وقتی نکتهها خیلی دقیق و لطیف باشد اشخاص لایق را بالا میبرد ولی در مقابل، افراد نالایق را گمراه میکند:

از خدا میخواه تا زین نکتهها		درنلغزی و رسی در منتها

و سپس اشاره به همین آیه میکند و میگوید:

زانکه از قرآن بسی گمره شدند		زین رسن قومی درون چَه شدند

کلمه «رسن» که به معنای ریسمان و طناب است از خود قرآن استفاده شده است آنجا که تعبیر حَبْلُ اللَّه فرموده، یعنی قرآن ریسمان خداست.

مر رسن را نیست جرمی ای عنود		چون تو را سودای سر بالا نبود

میگوید: با ریسمان قرآن عدهای به درون چاه رفتند؛ در حالی که ریسمان ریسمان است، هم میتوان به وسیله آن بالا رفت و هم پایین؛ ریسمان گناهی ندارد.

هُدی لِلْمُتَّقینَ این کتاب، هدایتکننده متقین و پاکان است.

مراد از کلمه متقین (پاکان) در اینجا همانهایی هستند که به فطرت پاک اولیه باقی ماندهاند؛ و ما راجع به مسئله فطرت در قرآن در جای خود بحث کردهایم و خواهیم کرد. اجمالًا نظر قرآن بر آن است که: هر انسانی

[١] بقره/ ٢٦.

[٢]. کلمه «فسق» از «فسقت التمره» گرفته شده. وقتی خرما را فشار میدهند و هسته آن بیرون میآید میگویند: «فسقت التمره» یعنی خرما شکافته شد و هسته آن بیرون آمد.