در پاسخ باید بگوییم که شما وقتی کتابی را میبینید که قضایایی در آن نوشته شده است، بعد از مطالعه آن با خودتان فکر میکنید که آیا این وقایع راست است یا آنکه حقیقتی ندارد؟ مردد و شاک هستید. برای اینکه بخواهید حقیقت بودن و نبودن آنها برایتان ثابت گردد میبایست به اسناد و مدارکی که در آن ارائه شده مراجعه کنید و تحقیق نمایید.

آری، در این گونه کتابها مطلب از این قرار است و اصولًا در خبرها، گزارشها و ادعاهایی که مطرح میشود نوعاً همین طور است که اثبات آن احتیاج به دلیل و برهان دارد.

ولی گاهی مطلب به صورت ملموس و محسوس برای انسان ثابت میگردد که نیازی به هیچ گونه شاهد و برهان ندارد.

مثلًا اگر کسی را که شما نمیشناسید و تا به حال با او نشست و برخاستی نداشتهاید مدعی شدند که وی عادل است، در اینجا شما شاک هستید و برای اثبات آن به سراغ بینه و شاهد میروید، به این ترتیب که اگر دو نفر عادلی که شما به عدالت آنها معترف هستید شهادت بر عدالت او دادند قبول میکنید وگرنه قبول نخواهید کرد.

اما در مورد شخصی که شما خودتان از نزدیک با او مأنوس بودهاید و در سفر و حضر کردار و رفتار او را مورد مطالعه قرار دادهاید و بدین وسیله تقوا و عدالت او برایتان محرز شده است، آیا دیگر احتیاج به دلیل و شاهد و بینه دارید؟ خیر.

در مسائل علمی و نظری نیز چنین است. گاهی بعضی مسائل اثباتش محتاج به برهان است ولی در برخی از موارد اگر انسان اصل مسئله برایش روشن گردد دیگر نیازی به اثبات ندارد، بلکه طرحش مساوی با اثبات نیز هست.

قرآن نیز چنین است. ممکن است کسی در اصالت قرآن شک بکند