در اصطلاح قرآن، معنای «شرک» تنها ثنویت در اعتقاد نیست بلکه به جای خدا غیر خدا را نهادن است. چون در منطق قرآن همه موجودات خدا را پرستش میکنند، حال اگر کسی غیر خدا را به جای خدا نهاد، در عبودیت برای خدا شریک قائل شده است گرچه غیر از آن معبود باطل چیز دیگری را نپرستد؛ و روی این حساب آنها که خورشیدپرست هستند نیز مشرکند.

لَعَلَّکمْ تَتَّقونَ باشد که شما تقوا پیدا کنید.

درباره تقوا ما در سخنرانیهایی که درباره تقوا داشتهایم و چاپ شده است مفصلًا بحث کردهایم [١] ولی آنچه که مربوط به آیه مورد نظر است و بایستی متذکر شویم این است که در این آیه تقوا نتیجه توحید شمرده شده است؛ باید ببینیم چگونه اینچنین است؟

تقوا از ماده «وَقْی» به معنای نگهداری است و مستلزم طهارت و پاکی است و البته در جای خود گفتهایم که چنانکه از قرآن و روایات اهل بیت استفاده میشود تقوا همانند ایمان دارای درجات و مراتب است.

هر عقیده پاکی فضای پاک میخواهد؛ یعنی همچنان که بذر گندمی که در زمینی میپاشیم اگر بخواهد رشد کند بایستی زمین از آفات و آلودگیها پاک باشد، برای رشد فکرها و اندیشههای صحیح، روح و روان پاک و سالم لازم است و اگر احیاناً اندیشهای پاک در روحی ناپاک وارد گردد میان آندو جنگ درمیگیرد و سرانجام یا روح باید تسلیم گردد و

[١]. [به گفتار ١ و ٢ از مجموعه ده گفتار مراجعه نمایید.]