ياد معاد - جوادی آملی، عبدالله - الصفحة ٢٤٨ - در قيامت واقعيتها ظهور مى كند

در قيامت هم اين گونه از علل و اسباب ظاهرى و طبيعى نقش دارند يا نه ؟ آيا پيوندها و پيمان ها و قراردادهاى اعتبارى در قيامت نقش دارند يا نه ؟ آيا نظام قيامت نظير دنيا نظام علت و معلول است ؟

البته در قيامت رابطه على و معلولى بين اشيا به هم نمى خورد , ولى در دنيا انسان با داشتن ابزار هم مى تواند راه صحيح را طى كند , هم مى تواند راه باطل را بپيمايد . ابزار و اسباب در اختيار انسان است . هر چند در اثر پيوندها هم كارهايى مى توان انجام داد . در نظام قيامت و معاد علل و اسباب وجود دارند اما اين چنين نيست كه در اختيار انسان باشند , يعنى اينطور نيست كه همان طورى كه در دنيا از اين ابزارها استفاده هاى بد و يا خوب مى توان نمود , در قيامت هم بتوان از ابزار استفاده هاى گوناگون كرد و يا در قيامت با پيوندها و قراردادها و نسبها كار انجام داد . لذا نسبتها و پيوندها در قيامت گسسته است . در آن روز نسبت نقشى نداشته و اسباب و علل هم در اختيار انسان نمى باشد كه بتواند با اسباب و علل هر كارى كه خواست انجام دهد .

در قيامت واقعيتها ظهور مى كند

قرآن كريم وقتى جريان تابع و متبوع باطل را مطرح مى كند , مى فرمايد : افرادى كه راه باطل را طى كردند محبوب هاى دروغين انتخاب كردند و افرادى كه راه حق را پيمودند , محبوب واقعى را انتخاب كردند . آن گاه مى فرمايد : آن ها كه محبوبى دروغين گزيده اند رابطه محبوب و محب گسخته مى شود . زيرا در قيامت جاى دروغ و پيوند دروغين نيست . آنها كه محبوب حقيقى را فراهم كردند بين محبوب و محب رابطه برقرار هست زيرا قيامت جاى ظهور