فرهنگ قرآن - امامی، عبد‌النبی - الصفحة ٥٧٣ - الف- معنی صبر از لحاظ تفاسیر و سیاق آیات

فرزند آدم بود، و هیچ پیامبری نیامد، جز این‌که برای او وصی‌ای بود. همه پیامبران یک صد و بیست هزار نفر بودند که از بین آنان پنج نفر اولو العزم هستند: نوح، ابراهیم، موسی، عیسی و محمّد صلّی اللّه علیه و آله. [١] ٥. تدبّر در آیات صبر

اشاره

قوله تعالی: «کِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَیْکَ مُبارَکٌ لِیَدَّبَّرُوا آیاتِهِ وَ لِیَتَذَکَّرَ أُولُوا الْأَلْبابِ.» [٢]

الف- معنی صبر از لحاظ تفاسیر و سیاق آیات‌

صبر از لحاظ تفاسیر و سیاق آیات، دارای معانی متنوعی به شرح زیر است:
١. صبر به معنای شکیبایی و خویشتن‌داری در مسایل، مشکلات و مصایب در جنگ: «الْآنَ خَفَّفَ اللَّهُ عَنْکُمْ وَ عَلِمَ أَنَّ فِیکُمْ ضَعْفاً فَإِنْ یَکُنْ مِنْکُمْ مِائَةٌ صابِرَةٌ یَغْلِبُوا مِائَتَیْنِ وَ إِنْ یَکُنْ مِنْکُمْ أَلْفٌ یَغْلِبُوا أَلْفَیْنِ بِإِذْنِ اللَّهِ وَ اللَّهُ مَعَ الصَّابِرِینَ» [٣]؛ یعنی اکنون خدای تعالی حکم جهاد را در باب وجوب جنگ بر شما مؤمنین تخفیف داد و دانست که ضعفی در (بصیرت) شما هست. پس اگر از شما صد نفر خویشتن‌دار در جنگ باشد، بر دویست نفر از دشمن غلبه خواهد کرد، و اگر در شما هزار نفر خویشتن‌دار در برابر مصایب جنگ باشد، به امر خدای تعالی بر دو هزار نفر غلبه خواهند کرد؛ یعنی در حالی که شما مؤمنین خویشتن‌دار و شکیبا باشید، و خدای تعالی یار و یاور شکیبایان و خویشتن‌داران است.
٢. صبر به معنای شکیبایی و خویشتن‌داری در ابتلائات زندگی و شکیبایی و خویشتن‌داری در ارتکاب معاصی و گناهان: «قالُوا أَ إِنَّکَ لَأَنْتَ یُوسُفُ قالَ أَنَا یُوسُفُ وَ هذا أَخِی قَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَیْنا إِنَّهُ مَنْ یَتَّقِ وَ یَصْبِرْ فَإِنَّ اللَّهَ لا یُضِیعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِینَ» [٤]؛ یعنی برادران یوسف گفتند: آیا تو خودت یوسف هستی؟ یوسف گفت: من یوسف هستم و این (ابن یامین

---

[١]. برهان، ص ١٠٠٩- نور الثقلین، ج ٥، ص ٢٣، حدیث ٤١.
[٢]. ص/ ٢٩.
[٣]. انفال/ ٦٦.
[٤]. یوسف/ ٩٠.