فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣٧ - اهليت حقوقى ، شناسايى سن بلوغ و تأثير آن در تكليف (١) شیخ حسن جواهرى
{وَلاَ تُؤْتُوا السُّفَهَاءَ أَمْوَالَكُم الَّتِي جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ قِيَاماً } (١٠)،
بلوغ بدون رشد براى تسليم اموال به شخص بالغ كافى نيست ، رشد بدون بلوغ نيز كفايت نمىكند.
نقد نظر نائينى: برخى فقها به گونه اى ديگر به آيه شريفه استدلال كردهاند، از جمله:
الف. امام خمينى(ره) (١١)در معناى آيه مذكور احتمال هايى را بيان مىكند و بر اساس يكى از اين احتمالها، چنين مىگويد:
در آيه شريفه ،بلوغ غايت قرار داده شده است و اين به سبب آن است كه نشان دهد، آزمودن يتيم قبل از رسيدن به سن بلوغ لازم است نه بعد از آن ، لذا رسيدن به سن بلوغ براى تسليم اموال به يتيم كفايت مىكند. بنابر اين تفسير، هر گاه يتيم به سن بلوغ يا رشد برسد بايستى اموالش به او تسليم گردد. يعنى دو غايت براى تسليم مال او قرار داده شده است كه رسيدن به هريك از اين دو غايت براى تسليم مال او كفايت مىكند.
ب. استدلال محقق نايينى مبنى بر آن است كه «حتى» در آيه به معناى عطف نباشد. اگر «حتى»، عاطفه در نظر گرفته شود معنى آيه چنين مىشود: «يتيمان را در هرزمانى حتى زمان بلوغ بيازماييد تا اگر در آنان رشد يافتيد اموالشان را به آنها تسليم كنيد». بنابراين، آيه شريفه دلالت مىكند كه آزمودن يتيم براى كشف رشد اوست، چه اين رشد قبل از بلوغ باشد چه بعد از آن، در هر زمان كه رشد يتيم كشف شد تسليم مالش واجب مىشود، پس رسيدن به سن بلوغ در اين خصوص اثرى ندارد.
(١٠) نساء، آيه ٥ : اموالى كه خدا قوام زندگانى شما را به آن مقرر داشته به تصرف سفيهان مدهيد و از مالشان(به قدر لزوم) نفقه و لباس به آنها دهيد.
(١١) خمينى، سيد روح اللَّه موسوى، كتاب البيع، مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى «قدس سره». بى تا، ج٢، ص٨ : علماً بأنّه اختار كون كلّ من البلوغ والرشد جزء الموضوع .