فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧ - شهيد اول و سازماندهى نهاد مرجعيت آيت اللّه سيد محمود هاشمى شاهرودى
از توسعه اين حوزه در آن شهر نسبتاً كوچك دارد. حوزههاى ديگرى به تبع حوزه جزين در شهرهاى متعددى از جبل عامل ايجاد شد كه نامشان در تاريخ وجود دارد. تأسيس اين پايگاههاى علمى و تربيت فقها و علما يكى از كارهاى بسيار اساسى شهيد اول است كه حاكى از فكر تشكيلاتى بسيار قوى اوست و همين هم منشأحفظ اسلام ناب مكتب اهل بيت(ع) در آن مناطق شد.
دوم، تحول آفرينى در علم فقه: ايشان نقش مهمى در ايجاد تحول و تكامل و رفع نواقص فقه شيعه در دور سوم از ادوار تاريخ فقه شيعه داشت؛ دورهاى كه با محقق حلى شروع مىشود و با شهيد ثانى پايان مىيابد. فقهاى اين دوره مكتب فقهى اهل بيت را تحكيم كردند و توسعه دادند، بحثهاى جديد را وارد كردند و استدلالهاى فقهى را جامعيت و تعميق بخشيدند، هويت مستقل فقه شيعه را تثبيت كردند. يكى از كارهاى بزرگ فقهاى اين دوره، طرح نظريات فقه مذاهب ديگر و به اصطلاح فقه تطبيقى و فقه مقارن بود. هر دو شهيد در اين قسمت هم نقش بزرگى داشتهاند، شهيد اول سالها در دمشق كرسى تدريس فقه همه مذاهب اسلامى را داشت، شاگردان همه مذاهب پاى درس ايشان حاضر مىشدند، مثل كارى كه مرحوم شيخ مفيد در بغداد انجام مىداد، ولى اين اقدام در منطقه شام مخصوصاً دمشق كه مهد افكار ضد تشيع بود، خيلى كاربزرگى بود. شام شهر بنىاميه بود و تعصب مذهبى ضد شيعى در اين منطقه بسيار شديد بود، مثل بغداد و حله و نجف و كوفه و قم نبود، شيعه در اين منطقه وجودى نداشت.
شهيد اول، طرح فقه مقارن را در حوزه شام احيا كرد و علماى بعد از او ـ كه از بركات تأسيس حوزههاى علمى توسط شهيد اول در آن منطقه بودند ـ اين راه را ادامه دادند. طرح فقه مقارن موجب هويت بخشيدن به فقه شيعه در مركز سيطره مذاهب اربعه شد، آن هم مذاهبى كه شيعه را اصلاً مذهب و داراى فقه و استدلال و استنباط فقهى نمىدانستند و به آن همچون مثل بعضى از فرق مسيحى و باطنى نگاه مىكردند.