الواجب عليكم ان لاتتقوا فيهنّ أحداً (٤٨)؛ در صحيحه زراره آمده است كه گفت به امام عرض كردم آيا تقيه در مورد مسح بر كفش‌ها جايز است؟ فرمود: سه چيز است كه من در مورد آنها از هيچ كس تقيه نمى‌كنم: نوشيدن شراب و مسح بر كفش‌ها و متعه حج. زراره گفت: امام نفرمود كه بر شما واجب است در اين موارد از هيچ كس تقيه نكنيد.

ـ صحيح هشام بن سالم في حديث، قال : «لا دين لمن لا تقية له والتقية في كل شيء إلاّ في النبيذ والمسح على الخفين» (٤٩). در روايت صحيح از هشام بن سالم نقل شده كه امام فرمود: كسى كه تقيه ندارد دين ندارد و تقيه در هر چيزى جايز است جز در خوردن آب جو و مسح بر كفش‌ها.

استثناى «مسح على الخفين» و «متعة الحج» گوياى اين مطلب است كه به طبع اولى، تقيه در آنها جارى مى شده است. جريان تقيه در «مسح على الخفين» به معناى رفع حكم جزئيت «مسح على الرجلين» عند التقيه است كه لازمه‌اش صحت عمل است. بنابراين دليل تقيه در ساير اجزا و شرايط، جارى است و جزئيت يا شرطيت آنها را رفع مى‌كند، و وقتى جزئيت يا شرطيت رفع شد، صحت، لازمه قطعى آن است.

مطلب ديگرى كه از اين حديث قابل استفاده است، اين است كه امام(ع) از اعمال حج فقط متعه را استثنا فرموده است و اين استثنا دليل بر بقاى ساير اجزا و شرايط حج، تحت عمومات تقيه است كه يكى از آنها وقوف در عرفات است، از اين جهت كه مخالفت با آنها در اين مسئله مخالفت با امير الحاج و بى اعتنايى به

(٤٨) وسائل الشيعه، ج١٦، أبواب الامر والنهى، باب٢٥، ح٥.
(٤٩) همان، باب ٢٥، ح٣.