فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٦٠ - اهليت حقوقى ، شناسايى سن بلوغ و تأثير آن در تكليف (١) شیخ حسن جواهرى
زمانى كه به سن ١٥ سالگى رسيد يا قبل از آنكه به سن ١٥ سالگى برسد در صورتش ريش درآمد، يا در اطراف آلت تناسلى او موى خشن روييد ، اختيار فسخ ازدواج را دارد». (٤٤)
نشانه سوم: خارج شدن منى
خارج شدن منى به عنوان يكى ديگر از نشانه هاى بلوغ است. ضمن توجه به اينكه در اين مورد مخالفتى از طرف فقها وجود ندارد، به برخى از دلايل اين نشانه اشاره مىكنيم:
١. آيه : {وَإِذَا بَلَغَ الأَطْفَالُ مِنْكُم الْحُلُمَ فَلْيَسْتَأْذِنُو } ؛و هنگامى كه كودكان شما به سنّ احتلام رسند بايد اجازه بگيرند. (٤٥)
٢. آيه: {وَابْتَلُوا الْيَتَامَى حَتَّى إِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَ } ؛ و يتيمان را چون به حد ازدواج برسند، بيازماييد. (٤٦)
٣ . آيه : {وَلاَ تَقْرَبُوا مَالَ الْيَتِيمِ إلاَّ بِالَّتِى هِيَ أَحْسَنُ حَتَّى يَبْلُغَ أَشُدَّهُ } ؛و به مال يتيم، جز به بهترين صورت(و براى اصلاح)، نزديك نشويد تا به حد بلوغ (٤٧) برسد. (٤٨)
امام صادق(ع) در روايتى كه هشام بن سالم از ايشان نقل مىكند، مىفرمايد: «أشدّه» همان رسيدن به سن احتلام است كه كودك به واسطه آن از يتيمى خارج مىشود». (٤٩) ابن سنان نيز در روايت موثقى از امام صادق(ع) نقل مىكند:
(٤٤) همان، ،ج١٤ ، باب ٦ از ابواب عقد النكاح ، ح ٩ .
(٤٥) نور، آيه٥٩.
(٤٦) نساء ، آيه٦.
(٤٧) اسراء ، آيه٣٤.
(٤٨) اين احتمال وجود دارد كه منظور از «يَبلُغ أَشدّه» ، كامل شدن قدرت باشد كه در مقام تكليف بوده و چيزى اضافه بر رشد است . البته در روايات، «أشدّه» به احتلام تفسيرشده است.
(٤٩) وسائل الشيعة، ج١٣ ، باب ١ از ابواب الحجر ، ح ١ : قال الإمام الصادق(ع) في خبر هشام بن سالم : انقطاع يتم اليتيم الاحتلام ، وهو أشدّه.