وجود برخى شرايط طبيعى، جسمى و روانى در انسان، صلاحيت لازم براى پذيرش حقوق و تكاليف فقهى و الهى را در انسان ايجاد مى‌كند. در فقه اسلامى از اين صلاحيت به «اهليت» تعبير مى‌شود. «بلوغ»، يكى از شرايط كامل شدن اهليت در انسان است. هرگونه تصرف حقوقى، اعم از عقد يا ايقاع در صورتى صحيح است كه عنصر «رضايت» موجود باشد و رضايت، تنها در صورتى حاصل مى‌شود كه شخص از صلاحيت حقوقى كامل برخوردار باشد؛ در صورتى كه شرايط اهليت، كامل نباشد يا وجود نداشته باشد عقد و ايقاع مزبور صحيح نبوده و تصرف متعاقب آن باطل است.

اهليت (١)

اهليت كه در فقه اسلامى به عنوان شرط و رفع تكليف انسان يا به عنوان يكى از شرايط متعاقدين آمده، عبارت است از كمال يا قصورى كه سبب مى‌شود شايستگى انسان در تعلق حق و تكليف منتفى گردد؛ مانند كودكى ، ديوانگى، سبك عقلى و غفلت.

تذكر دو نكته در بازشناسى مفهوم اهليت ضرورى است :

١. بايستى بين حالت عدم اهليت و عدم قابليت مال براى تصرف تفكيك شود. براى مثال كودك و كسى كه مالش را وقف كرده است، هيچ كدام امكان

(١) بلوغ و عقل به عنوان دو شرط اساسى براى توجه حقوق و تكاليف است. فقها واژه «كمال» را به عنوان اصطلاح جامع اين دو شرط استفاده مى‌كنند كه ما در بحث حاضر از آن با واژه اهليت تعبير مى‌كنيم. گزينش واژه اهليت به جاى كمال علاوه بر اينكه در كلام برخى فقها، خصوصاً بين معاصرين شايع است، از اصطلاحات فنى حقوق موضوعه در زبان عربى محسوب مى‌شود. در زبان فارسى نيز علاوه بر استعمال لفظ اهليت، از واژه صلاحيت هم استفاده مى‌شود.مترجم.