فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٢٦ - عيوب موجب فسخ نكاح آیت الله رضا استادى

خواهد بود و به همين سبب، گمان تفاوت ميان «إنّما الأعمال بالنيات» و «الائمة من قريش» مى‌رود.

پاسخ استدلال دوم اين است كه همه لغويان به افاده حصر آن تصريح نكرده‌اند و تصريح برخى از آنان، در صورتى كه برخى ديگر مخالف آن باشند، حجت نخواهد بود.

پاسخ استدلال سوم اين است كه «إنّما» در غير حصر نيز استعمال شده؛ چنان كه در آيه «إنّما حرّم عليكم» و «إنّما النسيء زيادة في الكفر» چنين است... .

در قوامع (تقريرات شيخ انصارى) آمده است :

مشهور در مورد «إنّما» اين است كه مفيد حصر است. مستند مشهور، ادلّه‌اى است كه قوى‌ترين آن تصريح لغويان همچون ازهرى است، بلكه برخى از لغويان تصريح كرده‌اند كه مخالفى در مورد اين مسئله وجود ندارد و برخى فراتر از آن ادعاى اجماع نحويان بلكه ادعاى اجماع مفسران را بر آن كرده‌اند و از مبرّد نيز حكايت شده كه در پاسخ اين سؤال كه تفاوت «ان زيداً قائم» با «إنّما زيد قائم» در لغت عرب چيست، گفته است: جمله اول فقط اِخبار از قيام زيد است و جمله دوم اِخبار از قيام همراه اختصاص زيد به قيام است.ظاهر سخن مبرد، اختلاف مدلول به اختلاف دالّ است. سخنان ياد شده از لغويان در استدلال بر افاده حصر به ادعاى تبادر نيز تأييد شده است.

انصاف اين است كه موارد كاربرد «إنّما» متفاوت است و اين كلمه واژه مترادفى در فارسى ندارد تا معناى آن را از آن كشف كنيم؛ چنان كه در غالب الفاظ لغت عرب همچون ادات شرط نيز چنين است و معتبر بودن نقل در اين مورد اگر اجتهاد نباشد، متوقف بر معتبر بودن قول لغوى در وضع است كه محلّ تأمل است.

گاهى بر افاده حصر نيز استدلال مى‌شود به اين كه همواره علما بر فساد عمل بدون نيّت به حديث «إنّما الأعمال بالنيات» و نيز به احاديثى چون «إنّما