فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٢٥ - عيوب موجب فسخ نكاح آیت الله رضا استادى
مىگويند إنّما مفيد حصر نيست و برخى مىگويند حصر، منطوق آن است. دليل ما نقل و تبادر و جواز «إنّما زيد قائم لاقاعد» است، به خلاف «ما زيد إلاّقائم لاقاعد» كه صحيح نيست و ادعاى عدم تفاوت ميان «إنّما زيد قائم» و «انّ زيداً قائم» و ميان «إنّما إلهكم» و «ما إلهكم إلاّ اللّه»، مصادره به مطلوب است.
همو در مناهج الاحكام في أصول الفقه نيز مىگويد:
و از جمله آنها، حصر به «إنّما» مىباشد و اختلاف در آن در دو موضع است: اكثر علما معتقدند كه مفيد حصر است و قائلين به آن عبارت اند از: شيخ، فاضلين، طبرسى، نجم الائمه، بيضاوى، سكاكى. لكن آمدى و ابوحيان معتقدند كه مفيد حصر نيست و فقط افاده اثبات مؤكّد مىكند. قائلان به قول اول اختلاف كردهاند كه آيا افاده حصر، مفهوم آن است و يا منطوق آن. ولى حق اين است كه مفيد حصر نيست؛ چون دليلى بر آن وجود ندارد. مخالفان اين نظريه كه «إنّما» را مفيد حصر مىدانند، به تبادر و تصريح لغويان... و استعمال... استدلال كردهاند. پاسخ استدلال اول آنان يعنى «تبادر»، اين است كه تبادر را قبول نداريم؛ چون وقتى گفته مىشود: «إنّما زيد قائم»، فقط تأكيد اثبات صفت قيام براى زيد به ذهن متبادر مىشود. به همين جهت اگر يكى به ديگرى بگويد: «إنّما يجب عليك ذلك؛ همانا فلان عمل بر تو واجب است»، سپس وجوب آن عمل بر ديگرى و يا وجوب ديگر اعمال بر او آشكار شود، احساس نمىكند تناقض و يا تعارضى به وجود آمده است. لكن گاهى، حصر از جاى ديگر استفاده مىشود و كلام مشتمل بر «إنّما» است و اين سبب مىشود كه گمان رود حصر از «إنّما» استفاده شده است؛ مانند :«إنّما الأعمال بالنيات» و {إنّما وليّكم اللّه } و امثال آن، كه حصر در اين موارد به سبب معرفه بودن مبتدا و خبر قرار دادن كلمهاى است كه از نظر مفهوم اخص از آن است ...، ولى چون «إنّما» براى تأكيد است، حصر همراه «إنّما»، مؤكد