تعدد قرائت ها - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٦٦ - ميزان تأثير پيش دانسته ها در فهم متن

اين در واقع همان نظريه‌‌اى است كه مى‌‌گويد: «همه معرفت‌‌ها، از جمله معرفت دينى، در حال تحول و تغيير است و ثبات و دوام در هيچ سنخ معرفتى وجود ندارد».[١] ما اين سخن را قبول نداريم و معتقديم كه انسان قادر است از طريق برهان‌‌هاى عقلى به نتايج قطعى و واقعى و غير قابل تغيير راه يابد به طورى كه هيچ تحولى در نظام علمى قادر به خدشه‌‌دار كردن آن نباشد. اين‌‌گونه ادراك قطعى در علوم عقلى و نيز مسايل منطقى ميسّر است. نيز در استفاده معانى از الفاظ، اگر شيوه صحيح آن را بدانيم و قراين كافى در اختيارمان باشد، حصول قطع و معرفت يقينى امكان دارد. از اين رو ما بر اين باوريم كه نيل به معارف يقينى و غيرقابل تغيير، فى الجمله، ممكن است. بر اين اساس معتقديم كه هرگاه انسان از پيش‌‌داورى‌‌ها فاصله گيرد، مى‌‌تواند به يك سلسله مطالب يقينى برسد و ادعاى قطع كند، هر چند نظر ديگران بر خلاف آن باشد.

اگر پيشينيان تحت تأثير پيش‌‌داورى‌‌ها قرار نمى‌‌گرفتند «سماوات سبع»[٢]در قرآن را بر افلاك و هيئت بطلميوسى تطبيق نمى‌‌كردند. آنان اگر دقت كافى مى‌‌كردند با توجه به آيه «و كلٌّ فى فَلَك يَسْبَحُون»[٣] ستارگان را شناور مى‌‌دانستند نه مركوز در افلاك، و مى‌‌فهميدند كه سماوات مورد نظر قرآن غير از افلاك هيئت بطلميوسى است.

بنابراين براى يافتن ديدگاه صحيح بايد بر اساس ملاك‌‌هاى معتبر حركت