تعدد قرائت ها - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٤٤ - خاستگاه بحث متشابهات

نتيجه آن‌‌كه، باطن داشتن قرآن كريم با نظريه تعدّد قرائات متفاوت است. معانى باطنى قرآن در طول يكديگر بوده و با معناى ظاهر آيه نيز مرتبط است واز اين رو هيچ ناسازگارى و منافاتى ميان آنها وجود ندارد؛ در حالى كه نظريه تعدد قرائت‌‌ها وجود معانى متضاد با يكديگر را براى يك متن روا مى‌‌داند و همه را صحيح مى‌‌شمارد! هيچ عاقلى نمى‌‌تواند جمع بين معانى متضاد و متناقض را بپذيرد. آيا مى‌‌توان گفت كه زغال هم سفيد است و هم سياه؟! حقيقت يك چيز بيشتر نيست و هرچه غير آن باشد باطل خواهد بود.

دست‌‌آويز دوم: وجود متشابهات در قرآن

مروّجان نظريه تعدد قرائت‌‌ها در جامعه اسلامى، با استناد به وجود متشابهات در قرآن نيز ديدگاه خود را توجيه مى‌‌كنند. آنان معتقدند همان‌‌گونه كه آيات متشابه چند معناى متفاوت را برمى‌‌تابد و داراى احتمالات متعددى است، بقيه آيات را نيز مى‌‌توان به همين سبك داراى معانى مختلفى دانست و همه آن معانى را ـ هرچند با هم ناسازگار باشد صحيح انگاشت.

خاستگاه بحث متشابهات

خاستگاه بحث از متشابهات، قرآن كريم است. قرآن در آيه هفتم سوره آل عمران، آيات را به دو دسته محكم و متشابه تقسيم كرده است:

هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغاءَ تَأْوِيلِه؛ او (خداوند) كسى است كه كتاب (قرآن) را بر تو فرو فرستاد، بخشى از آن، آيات محكم است، آنها مرجع كتاب [آيات ديگر قرآن] هستند و بخشى ديگر آيات