تعدد قرائت ها
(١)
پيش گفتار
٩ ص
(٢)
بخش اول
١١ ص
(٣)
تعدد قرائت ها
١١ ص
(٤)
بيان مدعا و زمينه هاى ظهور
١١ ص
(٥)
مفهوم شناسى قرائت
١٣ ص
(٦)
مدعاى نظريه تعدد قرائت ها
١٤ ص
(٧)
زمينه هاى طرح نظريه تعدد قرائت ها در غرب
١٤ ص
(٨)
1 ناسازگارى مفاد كتاب مقدس با اكتشافات علمى
١٥ ص
(٩)
2 اختلافات مذهبى
١٧ ص
(١٠)
اهداف و انگيزه هاى طرح بحث تعدد قرائت ها در ايران
١٨ ص
(١١)
1 انگيزه سياسى
١٨ ص
(١٢)
2 انگيزه روانى
٢١ ص
(١٣)
زمينه هاى رشد نظريه تعدد قرائت ها در فرهنگ ما
٢٢ ص
(١٤)
1 قرائات مختلف آيات قرآن
٢٢ ص
(١٥)
2 وجود آيات متشابه
٢٤ ص
(١٦)
3 تفسير به رأى
٢٥ ص
(١٧)
4 تأويل داشتن آيات
٢٥ ص
(١٨)
5 تفسيرهاى مختلف براى برخى از آيات
٢٦ ص
(١٩)
6 بحث ظاهر و باطن قرآن
٢٦ ص
(٢٠)
اهميت شبهه تعدد قرائت ها
٢٧ ص
(٢١)
پيشينه تعدد قرائت ها در اسلام
٣٠ ص
(٢٢)
بخش دوم
٣٥ ص
(٢٣)
دست آويزها
٣٥ ص
(٢٤)
دست آويز اول باطن داشتن آيات قرآن
٣٧ ص
(٢٥)
توضيحى در باب تفاسير باطنى
٤١ ص
(٢٦)
اشاره اى به دلايل لزوم توجه به ظاهر قرآن
٤٢ ص
(٢٧)
دست آويز دوم وجود متشابهات در قرآن
٤٤ ص
(٢٨)
خاستگاه بحث متشابهات
٤٤ ص
(٢٩)
راه مواجهه با آيات متشابه
٤٦ ص
(٣٠)
دست آويز سوم اختلافات مذهبى و تعدد فتاوا
٤٧ ص
(٣١)
دست آويز چهارم تاريخ مندى احكام اسلام
٤٨ ص
(٣٢)
دست آويز پنجم نمادين بودن زبان دين
٥٠ ص
(٣٣)
نمونه اى از تفسير سمبليك قرآن
٥١ ص
(٣٤)
تعارض قرائت هاى متعدد با ادلّه عقلى و نقلى
٥٤ ص
(٣٥)
تمثيلى بودن مطالب قرآن
٥٨ ص
(٣٦)
بخش سوم
٦١ ص
(٣٧)
تبيين نظريه مختار
٦١ ص
(٣٨)
ميزان تأثير پيش دانسته ها در فهم متن
٦٣ ص
(٣٩)
وجود دانش يقينى در هر حوزه معرفتى
٦٧ ص
(٤٠)
مسايل يقينى و غيريقينى دين
٦٨ ص
(٤١)
علل غيريقينى بودن برخى از احكام دينى
٦٩ ص
(٤٢)
الف) ضعف سند
٦٩ ص
(٤٣)
ب) از بين رفتن قراين روايات
٧٠ ص
(٤٤)
ج) از بين رفتن بسيارى از روايات
٧٠ ص
(٤٥)
محدود بودن فتاواى اختلافى
٧٢ ص
(٤٦)
اختصاص فتوى و نظريه پردازى به متخصّصان
٧٢ ص
(٤٧)
انكار ضرورى دين و ارتداد
٧٤ ص
(٤٨)
محدوده پذيرش قرائت هاى مختلف
٧٦ ص
(٤٩)
الف) قرائت الفاظ
٧٦ ص
(٥٠)
ب) تعدد معانى واژگان
٧٦ ص
(٥١)
ج) قرائت پذيرى برخى از احكام فقهى
٧٧ ص
(٥٢)
نفى قرائت پذيرى همه احكام
٧٧ ص
(٥٣)
قرائت ناپذيرى عقايد اساسى
٨٠ ص
(٥٤)
شرايط قرائت پذيرى متون
٨١ ص
(٥٥)
1 عدم وجود دليل قطعى
٨١ ص
(٥٦)
2 روش مند بودن
٨١ ص
(٥٧)
3 پذيرش در مقام اثبات
٨١ ص
(٥٨)
نمونه هايى از قرائت هاى باطل
٨٢ ص
(٥٩)
برخى از پى آمدهاى نظريه تعدد قرائت ها
٨٥ ص
(٦٠)
الف) احياى بدعت ها و ترك سنّت ها
٨٥ ص
(٦١)
ب) لغو و بيهوده شدن دين
٨٦ ص
(٦٢)
تعدد قرائت ها، خطرناك ترين حيله شيطان
٨٧ ص
(٦٣)
جايگاه بدعت در روايات
٩٧ ص
(٦٤)
رسالت عالمان راستين در برابر بدعت گذارى و تعدد قرائت ها
٩٩ ص
(٦٥)
فهرست منابع
١٠٣ ص
(٦٦)
فهرست اعلام
١٠٥ ص
(٦٧)
فهرست آيات
١٠٩ ص
(٦٨)
فهرست روايات
١١١ ص

تعدد قرائت ها - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٤٧ - دست آويز سوم اختلافات مذهبى و تعدد فتاوا

چنان‌‌كه پيش‌‌تر گذشت، در نظريه تعدّد قرائات همه احتمالات و وجوه تفسيرى، درست و قابل قبول تلقى مى‌‌شوند حتى اگر وجه جمعى ميان آنها نباشد و با يكديگر ناسازگار باشند.

 

دست‌‌آويز سوم: اختلافات مذهبى و تعدد فتاوا

از ديگر دلايل مدعيان تعدد قرائات، مسأله اختلاف مذاهب اسلامى و ديدگاه‌‌هاى عالمان مسلمان است. در بين مسلمانان فرقه‌‌هاى مختلفى مانند شيعه و سنى وجود دارد كه هر يك از آنها نيز شاخه‌‌هاى فراوانى دارند. هم‌‌چنين وجود اختلافات كلامى، از قبيل اشعرى و معتزلى و غير آن و نيز اختلافات فقهى، مانند مذاهب فقهى چهارگانه معروف سنّى و فقه شيعه، امرى روشن و غير قابل انكار است. طرفداران نظريه قرائت‌‌ها مى‌‌گويند، همه اينها نشان‌‌گر وجود و صحت قرائت‌‌هاى مختلف از صدر اسلام است كه همه به نوعى آن را پذيرفته‌‌اند.

بايد بگوييم كه اين دليل از رسواترين و سخيف‌‌ترين دلايلى است كه براى اثبات صحت نظريه تعدد قرائت‌‌ها بدان استناد شده است. نظريه قرائت‌‌ها، تمامى قرائت‌‌هاى مختلف را درست مى‌‌داند، اما آيا در اختلاف‌‌هاى مذهبى و فقهى نيز مسأله به همين صورت است؟ در اين‌‌جا صاحب هر مذهب فقط ديدگاه خود را درست و ديگران را بر خطا مى‌‌داند و حتى گاهى مسأله به حدّ تكفير و حكم به ارتداد يكديگر مى‌‌رسد!

بنابراين اختلاف مذاهب و ديدگاه‌‌هاى كلامى و فقهى نه تنها دليل صحت تعدد قرائات نيست بلكه برعكس، ديدگاه تعدد قرائات را باطل مى‌‌كند؛ چرا كه بر خلاف نظريه قرائت‌‌هاى مختلف، در اين مسايل هر كس فقط ديدگاه و قرائت خود را صحيح مى‌‌داند و قرائت و نظر سايرين را قبول ندارد.