تعدد قرائت ها - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٥٥ - تعارض قرائت هاى متعدد با ادلّه عقلى و نقلى

بنابراين قرائت صحيح يكى بيش‌‌تر نيست و آن، قرائت پيامبر(صلى الله عليه وآله) و اهل‌‌بيت(عليهم السلام) است. هرچه مدلول نصّ قرآن باشد ـ يعنى دلالت قرآن بر آن روشن و قطعى باشد ـ و يا ثابت شود كه پيامبر(صلى الله عليه وآله) و امام معصوم(عليه السلام) فرموده‌‌اند، مى‌‌توان آن را به خداوند و اسلام نسبت داد، و در جايى كه شك داشته باشيم، بايد توقف كنيم.

 

هرمنوتيك[١] و تعدد قرائت‌‌ها

واژه هرمنوتيك در اصل، معنايى شبيه به تأويل دارد و شاخه‌‌اى از فلسفه يا معرفت‌‌شناسى است كه شاخه‌‌هاى فرعى متعددى دارد. برخى عالمان اين رشته اختلاف نظرهاى عمده‌‌اى با يكديگر دارند كه از جمله مى‌‌توان به ديدگاه‌‌هاى افراطى برخى از نظريه‌‌پردازان هرمنوتيك فلسفى اشاره كرد. بحث و بررسى همه اين ديدگاه‌‌ها از حوصله اين مقال خارج است و ما در اين جا فقط به گوشه‌‌اى از آنها اشاره مى‌‌كنيم.

به عقيده برخى از اين فيلسوفان، تعدد قرائت‌‌ها اختصاصى به متون، يعنى نوشته‌‌ها و خواندنى‌‌ها ندارد بلكه كلام اشخاص و حتى فراتر از اين، هر گزاره قابل تصورى كه در قالب مفاهيم در ذهن انسان منعكس شود، مى‌‌تواند معانى متعددى داشته باشد. اين نظريه به نام هرمنوتيك فلسفى ناميده شده و بيش

---

[١] هرمنوتيك (Hermeneutice) در اصل از واژه يونانى «هرمينيا» به معناى تأويل گرفته شده و هرمينيا نيز از نام «هرمس» (Hermes) يكى از خدايان پيام‌‌آور يونانى، اشتقاق يافته است و كاربرد اوليه آن در باره متون دينى بوده است. سپس گسترش يافته و در باره تفسير و تأويل ساير متون از قبيل متون ادبى و تاريخى و... نيز به كار رفته و متضمّن عمل «به فهم درآوردن» است. (ن.ك: علم هرمنوتيك، ريچارد اى پالمر، ترجمه محمد سعيد حنايى، ص ٢٠ و ٢١ و نيز: درآمدى بر هرمنوتيك، احمد واعظى، ص ٢٣ و ٢٤.)