تعدد قرائت ها - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٦٥ - ميزان تأثير پيش دانسته ها در فهم متن

ذهنيات شخص شما نيست. بنابراين براى خودتان خوب و محترم است ولى براى ديگران ارزش و اعتبارى ندارد!

ما معتقديم كه مفسر مى‌‌تواند و بايد حتى‌‌الامكان خود را از پيش‌‌داورى‌‌هادور كند. البته تخليه كامل ذهنيت‌‌ها و پيش‌‌داورى‌‌ها براى همه ميسور نيست و چه بسا انسان توجه نداشته باشد كه اين برداشت او مبتنى بر پيش‌‌داورى خاصش در باره فلان موضوع است. با اين حال، انسان مى‌‌تواند سعى خود را در طريق اتكا بر اصول بديهى عقلى به كار گيرد و با توجه به اصول عقلايىِ محاوره و روش‌‌هاى صحيح تفسير، به تأمل و تدبر بپردازد. بهترين دليل امكان آن نيز وقوع همين گفتگو بين ما و طرفداران نظريه «تعدّد قرائت‌‌ها» است كه ايشان اعتراف ضمنى دارند كه سخن ما را درك مى‌‌كنند چنانكه ما نيز ادّعاهاى آنان را مى‌‌فهميم.

در موارد متعددى ما مى‌‌توانيم مطلبى را به طور قطع و يقين،مستقيماً يا به كمك روايات صحيح و معتبر، از قرآن استفاده كنيم. در چنين مواردى مى‌‌توان گفت كه نظر قرآن همين است و بس، و هر نظريه‌‌اى خلاف آن، از نظر قرآن و اسلام باطل است اگرچه همه مردم آن را پذيرفته باشند. بلى، اگر مطلبى را به شكل قطعى استنباط نكرديم بلكه فقط بدان ظن و گمان يافتيم، بايد بگوييم ما از قرآن چنين استظهار مى‌‌كنيم و اين برداشت و گمان ما است و ممكن است معناى ديگرى مراد خداوند باشد.

ممكن است برخى بگويند كه ما در حيطه معرفت و شناخت دينى و قرآنى ـ چه معارف عقلى و چه معارف نقلى آن ـ نمى‌‌توانيم به مطلب ثابت و يقينى راه يابيم. هرچه را ما از قرآن و منابع دينى استنباط كنيم، اگر در نظر خود ما هم يقينى باشد، در واقع قطعى نيست و جزميتى كاذب است؛ ممكن است فردا در همان مسأله نظرمان عوض شود.